ວັດຈອມທໍານາຄາມິດ ຫຼື ພວກເຮົາຮູຈັກກັນດີໃນຊື່ “ວັດໂພນສັນ” ເປັນວັດທີ່່ມີຊື່ສຽງອີກແຫ່ງໜຶ່ງຂອງແຂວງບໍລິຄຳໄຊ ຊຶ່ງເປັນສູນລວມຈິດໃຈຂອງພຸດສານິກະຊົນຄົນພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ ຍັງເປັນບ່ອນຊົມສິ່ງມະຫັດສະຈັນທາງທຳມະຊາດ ນັ້ນກໍ່ຄື “ປະກົດການບັ້ງໄຟພະຍານາກ”  ສະຖານທີ່ຕັ້ງຢູ່ ຄຸ້ມທ່າໂພນສັນ ບ້ານພະບາດໂພນສັນ ເມືອງທ່າພະບາດ ແຂວງບໍລິຄໍາໄຊ ຫ່າງຈາກນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນປະມານ 80 ກມ, ເດີນທາງລົງມາຕາມເສັ້ນທາງເລກທີ່ 13 ໃຕ້ ໄປຮອດບ້ານພະບາດແລ້ວກໍ່ຈະເຫັນປ້າຍຊີ້ບອກຢູ່ທາງເບື້ອງຂວາມື, ແວະເຂົ້າໄປປະມານ 2 ກມ ກໍ່ຈະເຫັນວັດດັ່ງກ່າວຕັ້ງຢູ່ເທິງໂນນແຄມຝັ່ງແມ່ນໍ້າຂອງ. ຄໍາວ່າໂພນສັນ ແມ່ນບ່ອນທີ່ມີຄວາມສູງຊັນຢ່າງມະຫັດສະຈັນ ຄ້າຍກັບວ່າມີໂພນຢູ່ເຄິ່ງກາງຂອງເຫວ ທັງສູງ ແລະ ຊັນອີກດ້ວຍ, ທາງທິດຕາເວັນອອກມີ ຫ້ວຍນໍ້າງ້ຽງໄຫຼຜ່ານ, ທິດເໜືອຕິດກັບປ່າ, ທິດໃຕ້ ແລະ ທິດຕາເວັນຕົກ ຕິດກັບແມ່ນໍ້າຂອງ.

       ຕາມການບອກເລົ່າຂອງແນວໂຮມບ້ານພະບາດໂພນສັນ ໄດ້ໃຫ້ຮູ້ວ່າ: ໃນພຸດທະການ ທີ່ເຫີງນານມາແລ້ວ ໄດ້ມີພະພຸດທະເຈົ້າອົງໜື່ງ ( ພະພຸດທະເຈົ້າອົງທີ່ 28 ຊື່ ພະໂຄ, ປີ ຄສ 00 ) ໄດ້ສະເດັດລົງມາສັນເພນຢູ່ເວີນຫຼອດແຫ່ງນີ້ ສະຖານທີແຫ່ງນີ້ເອີ້ນວ່າ: ເວີນເພນ ແລະ ປະຈຸບັນເອີ້ນວ່າ: ເວີນໂພນສັນ, ໄດ້ມີພະຍານາກ 2 ຕົນຊື່ວ່າ ສຸຂະຫັດຖີນາກ ແລະ ສັງຂາລະນາກ ຢູ່ຖໍ້າຄູຫາໃຫຍ່ແຫ່ງໜື່ງໃນເວີນແມ່ນໍ້າຂອງ, ເມື່ອທັງສອງເຫັນພະພຸດທະເຈົ້າລົງມາເຖິງທີ່ແຫ່ງນີ້ກໍ່ອອກມາຕ້ອນຮັບ ແລະ ໄຫວ້ພະພຸດທະເຈົ້າສັນເພນ ຈາກນັ້ນນາກທັງສອງໄດ້ປັດກວາດເອົາຫີນສີລາຂື້ນມາເປັນໂນນ ກາຍເປັນ “ໂພນສັນ” ແລ້ວກໍ່ນິມົນພະພຸດທະເຈົ້ານັ່ງສັນເຂົ້າຢູ່ເທິງໂພນແຫ່ງນີ້ ( ປະຈຸບັນເອີ້ນວ່າ: ໂພນສັນ ແລະ ຮອຍນັ່ງ ຂອງພະພຸດທະເຈົ້ານັ້ນແມ່ນເພີ່ນໄດ້ສ້າງພະອົງໜື່ງກວມໄວ້ຢູ່ໃນສິມ ) ຕໍ່ມານາກທັງສອງຈຶ່ງໄດ້ຂໍຮອຍພະລັກ ກໍ່ຄືຮອຍພະບາດ ( ຮອຍຕີນ) ນໍາພະພຸດທະເຈົ້າ ໄວ້ຮັກສາ, ດັ່ງນັ້ນພະພຸດທະເຈົ້າຈື່ງສະເດັດມາໄວ້ຮອຍພະບາດໃຫ້ແກ່ ສຸຫັດຖີນາກ ແລະ ສຸຂາລະນາກ ເທິງພະລານຫີນທີ່ຢູ່ທີ່ ໂຄກຈິກວຽງງົວ ( ເຂດວັດພະບາດປະຈຸບັນ) ເພື່ອໃຫ້ນາກທັງສອງເປັນຜູ້ປະຕິບັດບູລະນະຮັກສາ, ນອກນີ້ພະພຸດທະເຈົ້າຍັງເນລະມິດບໍ່ນໍ້າສັກສິດ 4  ແຫ່ງ ໃຫ້ແກ່ສັດໂລກທັງຫຼາຍໄດ້ມີນໍ້າໃຊ້ຕະຫຼອດປີ ( ປະຈຸບັນ ນໍາໃຊ້ພຽງ 2 ແຫ່ງ).

ສີ່ງມະຫັດສະຈັນໃນປະກົດການທຳມະຊາດ ຕິດພັນກັບພະພຸດທະສາສະໜາ ຄື: ພໍຮອດເດືອນສິບເອັດເພັງ ( ຂື້ນ 15 ຄ່ຳ ເດືອນສິບເອັດ ) ຂອງທຸກໆ ປີ ຈະມີປະກົດການມີແສງພຸ່ງຂື້ນຈາກໜ້ານ້ຳ ເປັນແສງປະກາຍອອກເປັນຫຼາຍສີທີ່ງົດງາມ ປະຊາຊົນທ້ອງຖີ່ນເອີ້ນວ່າ: ''ບັ້ງໄຟພະຍານາກ'' ຂື້ນໃນບໍລິເວນເວີນເພນ ຫຼື ເວີນໂພນສັນ, ນອກນັ້ນພວກເຮົາສາມາດຂີ່ເຮືອໄປຊົມຫີນກ້ອນແກ້ວ ທີ່ມະຫັດສະຈັນ ເວລາຢູ່ກາງນ້ຳ ເປັນຫີນທີ່ຝ່ອຍທັບງ່າຍ ເວລາເອົາມືຮຸກຖູ ຈະເປັນສີດຳໆໄຫຼອອກ ແຕ່ເຮົາເອົາຂື້ນເທີງບົກຖືກອາກາດຫີນດັ່ງກ່າຈະມີຄວາມແຂງແກ່ນກວ່າຫີນທຳມະດາ ຫີນດັ່ງກ່າວໃນຍາມແລ້ງຈະແປນນ້ຳຂື້ນພໍໃຫ້ເຫັນ ຍາມຝົນບໍ່ສາມາດເຫັນໄດ້ ປະກົດການນີ້ຍັງມີສີ່ງມະຫັດສະຈັນ ນັກວິທະຍາສາດຫຼາຍທ່ານຍັງຄົ້ນຫາຄຳຕອບ ສີ່ງດັ່ງກ່າວຍັງເປັນສີ່ງປິດສະໜາຢູ່ ປະຊາຊົນທ້ອງຖີ່ນເອີ້ນກັນວ່າ ໝື້ບັ້ງໄຟພະຍານາກ.

  • ບໍ່ນໍາສັກສິດ 2 ແຫ່ງ ໃນປະຈຸບັນນີ້ເພີ່ນໄດ້ດັດສ້າງໃໝ່, ກັ່ນຕອງເພື່ອຮັບໃຊ້ໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນຊາວບ້ານທ່າໂພນສັນ ມີນໍ້າໃຊ້ຕະຫຼອດປີ ເພາະບໍ່ນໍ້າແຫ່ງນີ້ມີນໍ້າບໍ່ຂາດຕະຫຼອດປີ.
  • ພະພຸດທະຮູບໃຫຍ່ຢູ່ໃນສິມນັ້ນສ້າງຂື້ນໂດຍ ຍາພໍ່ເບັງ ທີ່ສ້າງກວມເອົາຮອຍນັ່ງຂອງພະພຸດທະເຈົ້າຢູ່ເທິງພະລານຫີນສີລາໂພນສັນ, ມີຄວາມກວ້າງປະມານ 2,5 ແມັດ ແລະ ຍາວປະມານ 5-6 ແມັດ.
  • ສິມທີ່ກວມເອົາພະພຸດທະຮູບນັ້ນແມ່ນສ້າງໂດຍ ຍາພໍ່ສົມ ໃນປີ 1957 ( ປະຈຸບັນເພີ່ນໄດ້ເຖິງແກ່ມໍລະນະພາບແລ້ວ)