ປະຫວັດ ແລະ ຄວາມເປັນມາຂອງແຂວງ

  ​ ແຂວງບໍລິຄຳໄຊ ໄດ້ຮັບການສ້າງຕັ້ງຂື້ນເປັນ 2 ໄລຍະ, ໃນ​ປີ 1961​ຝ່າຍລັດຖະບານ ຂອງລາຊະນາຈັກລາວ ໄດ້​ມີ​ພະ​ລາຊະ​ອົງການສະບັບ​ເລກທີ 341ລົງ​ວັນ​ທີ 10ພະຈິກ 1961 ​ໄດ້​​ສ້າງຕັ້ງ​ເປັນ​ແຂວງ​ບໍ​ລິຄັນ ​ ປະກອບ​ມີ 4​ເມືອງຄື: ​ເມືອງ​ປາກ​ຊັນ, ​ເມືອງ​ປາກ​ເຈົ້າ ( ປາກ​ກະດິງ​ປະຈຸ​ບັນ ) ​ເມືອງ ​ໂພນ​ສັນ (​ເມືອງ​ທ່າ​ພະ​ບາດ​ໃນ​ປະຈຸ​ບັນ ) ​ແລະ ​ເມືອງ​ບໍລິ​ຄັນ. ໃນ​ໄລຍະ​ນີ້​ຢູ່​ເບື້ອງ​ຕາ​ເວັນ​ອອກ ​ແຂວງ​ບໍລິ​ຄັນ ມີ​ເມືອງ​ຄຳ​ເກີດຝ່າຍ​ແນວ​ລາວ​ອິດສະຫຼະ ໄດ້​ສ້າງ​ເປັນ​ເຂດ​ທີ່​ໝັ້ນ​ປະຕິວັດ ຮອດ​ວັນ​ທີ 2ກຸມພາ 1955 ​ໄດ້​ປະກາດ​ສ້າງ​​ເປັນ​ສະຫະ​ເມືອງ 90ປະກອບ​ດວ້ຍ​ເມືອງ​ຄຳ​ເກີດ, ສ່ວນ​ໜື່ງຂອງ​ເມືອງ​ບໍລິ​ຄັນ ​ແລະ ​ເມືອງ​ຫີນ​ບູນ, ໃນວັນ​ທີ 12ຕຸລາປີ1967​ ສູນ​ກາງ​ແນວ​ລາວ​ຮັກ​ຊາດ ໄດ້ຍົກລະດັບດ້ານປົກຄອງ ຂອງສະຫະເມືອງ 90 ​ສ້າງ​ຕັ້ງ​ເປັນ​ແຂວງ​ບໍລິ​ຄຳ​ໄຊ ປະກອບ​ມີ 4 ​ເມືອງ​ຄື: ຄຳ​ເກີດ, ຜາ​ທອງ, ບໍລິ​ຄັນ ​ແລະ ຫີນ​ບູນ.ພາຍ​ຫຼັງ​ຢຶດອຳນາດ​ທົ່ວ​ປະ​ເທດ, ​ແຂວງ​ບໍລິ​ຄັນ​ທີ່​ຂື້ນ​ກັບ​ຝ່າຍ​ລາຊະ​ອານາຈັກລາວ​ໄດ້​ຖືກ​ຍຸບ​ໄປ​ໃນ​ຕົວ. ສ່ວນ​ແຂວງ​ບໍລິ​ຄຳ​ໄຊທີ່​ແນວ​ລາວ​ຮັກ​ຊາດ​ທີ່​ສ້າງ​ຕັ້ງ​ຂື້ນ​ນັ້ນ​ກໍ່​ຖືກ​ ຍຸບ​ໃນ​ວັນ​ທີ 4ປີ 1976 ​ເມືອງ​ຄຳ​ເກີດ, ​ເມືອງ​ຜາ​ທອງ, ​ເມືອງ​ຫີນ​ບຸນ ​ໃຫ້​ຂື້ນ​ກັບ​ແຂວງ​ຄຳ​ມ່ວນ, ສ່ວນ​ບໍລິ​ຄັນ, ປາກ​ເຈົ້າ ​ແລະ ​ໂພນ​ສັນ ​ໂຮມ​ເຂົ້າ​ເມືອງ​ປາກ​ຊັນຂື້ນ​ກັບ​ແຂວງ​ວຽງ​ຈັນ, ປີ 1984ກົມ​ການ​ເມືອງ​ສູນ​ກາງ​ພັກ​ໄດ້​ອອກ​ມະຕິ​ຕົກລົງສະ​ລົງ​ວັນ​ທີ 6ມີນາ 1984ວ່າ​ດ້ວຍ​ການ​ສ້າງຕັ້ງ​ແຂວງ​ບໍລິ​ຄຳ​ໄຊ ປະກອບ​ມີ 6​ເມືອງ ຄື:​ເມືອງ​ປາກ​ຊັນ, ​ທ່າ​ບົກ (ເມືອງທ່າພະບາດໃນປະຈຸບັນ), ບໍລິ​ຄັນ,ປາກ​ກະດິງ, ຄຳ​ເກີດ​ ​ແລະ ​ເມືອງ​ຜາ​ທອງ ( ເມືອງວຽງທອງໃນປະຈຸບັນ) ແລະ ດຳລັດ​ຂອງ​ສະພາ​ລັດຖະມົນຕີ ​ເລກທີ 27ລົງ​ວັນ​ທີ 6ມີນາ 1984​ໄດ້​ອອກດຳລັດ​ແຕ່ງ​ຕັ້ງ​ຄະນະ​ກຳມະການ​ຊີ້​ນຳ​ແຂວງບໍລິຄຳໄຊ ປະກອບມີບັນດາ​ສະຫາຍ​ດັ່ງ​ນີ້:

1.  ທ່ານ ບຸນ​ທອນ ລໍ​ໄຊ​ປັນຍາ               ​ເປັນ​ເລຂາພັກແຂວງ, ປະທານປົກຄອງແຂວງ

2.  ທ່ານ ບຸນ​ຮອງ ຄູນ​ພະ​ໄຊ                  ​ເປັນ​ຮອງ​ເລຂາພັກແຂວງ, ຮອງປະທານປົກຄອງແຂວງ

3.  ທ່ານ ​ແສງ​ມະນີ ​ແກ້ວ​ໄຊ​ຍະ​ວົງ          ເປັນ​ກຳມະການ

4.  ທ່ານ ທິດ​ຫຼ້າ ​ເລືອ​ງມີ​ໄລ                 ​  ເປັນ​ກຳມະການ

5.  ທ່ານ ສີ​ທາ​ ມະນີ​ວົງ                        ເປັນ​ກຳມະການ

6.  ທ່ານ ຊຽງ​ກອງ ​ໄຊ​ສົມບັດ                ​ເປັນ​ກຳມະການ

·      ກອງ​ປະຊຸມ​ໃຫຍ່​ອົງຄະ​ນະ​ພັກ​ແຂວງ​ຄັ້ງ​ທີ I ​ ​ໃນ​ວັນ​ທີ 12ຕຸລາ 1986  ໄດ້​ຮັບຮອງ​ເອົາ​ອົງຄະ​ນະ​ພັກ ​ແຂວງ​ທັງ​ໝົດ 15 ທ່ານ

     Ø  ທ່ານ ບຸ​ທອນ ລໍ​ໄຊ​ປັນຍາ ​ ເປັນ​ເລຂາພັກແຂວງ, ເປັນປະທານປົກຄອງແຂວງ

     Ø  ທ່ານ ບຸນຮອງ ຄຸນພະໄຊ ເປັນຮອງເລຂາ

     Ø  ທ່ານ ທິດຫຼ້າ ເລືອງມີໄລ ເປັນຄະນະປະຈຳ

     Ø  ທ່ານ ຊຽງກອງ ໄຊສົມບັດ ເປັນຄະນະປະຈຳ

     Ø  ທ່ານ ພັນໂທ ສີທາ ມະນີວົງ ເປັນຄະນະປະຈຳ

Ø  ທ່ານ ພັນຕີ ແສງມະນີ ແກ້ວໄຊຍະວົງ ເປັນຄະນະປະຈຳ

·      ກອງ​ປະຊຸມ​ໃຫຍ່​ຄັ້ງ​ທີ II ​ອົງ​ອົງຄະ​ນະ​ພັກ​ແຂວງ​ບໍລິ​ຄຳ​ໄຊ ​ໄດ້​ໄຂ​ຂື້ນ​ໃນ​ວັນ​ທີ 4-6ທັນວາ 1993 ກອງ​ປະຊຸມ​ໄດ້​ຮັບຮອງ​ເອົາ​ການ​ເລືອກ​ຕັ້ງຄະນະ​ບໍລິຫານ​ງານ​ພັກ​ແຂວງ ຈຳນວນ15ທ່ານ

Ø  ທ່ານ ນະ​ຄອນ ສີ​ຊະ​ນົນ ກຳມະການສູນກາງພັກ ​ເປັນ​ເລຂາພັກແຂວງ

Ø  ທ່ານ ອູ່ນຫຼ້າ ໄຊຍະສານ ກຳມະການສູນກາງພັກ ເປັນເຈົ້າແຂວງ

Ø  ທ່ານ ບຸນຮອງ ຄຸນພະໄຊ ເປັນຮອງເລຂາ

Ø  ທ່ານ ພັນເອກ ທອງອອນ ຄຳພູບານ ເປັນຄະນະປະຈຳ

Ø  ທ່ານ ບຸນມາ ບຸຈະເລີນ ເປັນຄະນະປະຈຳ

Ø  ທ່ານ ອຳຄຳ ພົມມະລີ ເປັນຄະນະປະຈຳ

·      ກອງ​ປະຊຸມ​ໃຫຍ່​ຄັ້ງ​ທີ III ຂອງ​ອົງຄະ​ນະ​ພັກ​ແຂວງ​ບໍລິ​ຄຳ​ໄຊ ​ໄດ້​ໄຂ​ຂື້ນ​ໃນ​ປີ1998ໄດ້​ຄັດ​ເລືອກ​ເອົາ​ຄະນະ​ບໍລິຫານ​ງານ​ພັກ​ ແຂວງຈຳນວນ21 ທ່ານ,

Ø  ທ່ານ​ ທອງ​ບັນ​ ແສງ​ອາພອນ ​ເປັນ​ເລຂາພັກແຂວງ, ເຈົ້າແຂວງ

Ø  ທ່ານ ທອງອອນ ຄຳພູບານ ເປັນຮອງເລຂາ, ຮອງເຈົ້າແຂວງ

Ø  ທ່ານ ພັນສີ ຄຳມະຈັກ ຄະນະປະຈຳພັກແຂວງ

Ø  ທ່ານ ບຸນຮອງ ຊົງລະຫວ່າງ ຄະນະປະຈຳພັກແຂວງ

Ø  ທ່ານ ບົວແກ້ວ ໄຊມູນວົງ ຄະນະປະຈຳພັກແຂວງ

Ø  ທ່ານ ຄຳພັນ ສິດທິດຳພາ ຄະນະປະຈຳພັກແຂວງ, ຮອງເຈົ້າແຂວງ

Ø  ທ່ານ ນາງ ບຸນຍົງ ສີສຸວັນນະຄອນ ຄະນະປະຈຳພັກແຂວງ.

·      ກອງ​ປະຊຸມ​ໃຫຍ່​ຄັ້ງ​ທີ IV ຂອງອົງຄະ​ນະພັກ​ແຂວງ​ບໍລິຄຳ​ໄຊ ​ໄດ້​ໄຂ​ຂື້ນ​ໃນ​ວັນ​ທີ 9-11​ເມສາ​ 2005 ກອງ​ປະຊຸມ​ໄດ້​ຮັບຮອງ​ເອົາການ​ຄັດ​ເລືອກຄະນະ​ບໍລິຫານ​ງານ​ພັກ​ແຂວງ ຈຳນວນ 27ທ່ານ

Ø  ທ່ານ ຄຳ​ປານ ພິລາ​ວົງ  ​ກຳມະການສູນກາງພັກ ເປັນ​ເລຂາຄະນະພັກແຂວງ, ເປັນເຈົ້າແຂວງ.

Ø  ທ່ານ ທອງອອນ ຄຳພູບານ ເປັນຮອງເລຂາ, ເປັນຮອງເຈົ້າແຂວງ.

Ø  ທ່ານ ຄຳພັນ ສິດທິດຳພາ ຮອງເລຂາ ເປັນຫົວໜ້າຄະນະສະມາຊິກສະພາ ປະຈຳເຂດເລືອກຕັ້ງທີ 11

Ø  ທ່ານ ເລື່ອມ ສົນສີວິໄລ ຄະນະປະຈຳພັກແຂວງ, ຮອງເຈົ້າແຂວງ.

Ø  ທ່ານ ປ້ານ ນ້ອຍມະນີ ຄະນະປະຈຳພັກແຂວງ

Ø  ທ່ານ ພັນໂທ ກົງທອງ ພົງພິຈິດ ຄະນະປະຈຳພັກແຂວງ

Ø  ທ່ານ ນາງ ບຸນຍົງ ສີສຸວັນນະຄອນ ຄະນະປະຈຳພັກແຂວງ

ໃນຄະນະພັກຊຸດນີ້ ໄດ້ແຕ່ງຕັ້ງທ່ານ ປ້ານ ນ້ອຍມະນີ ເປັນຮອງເລາຂາພັກແຂວງເພີ່ມເຕີມ ເນື່ອງຈາກ ທ່ານ ຄຳພັນ ສິດທິດຳພາ ຍົກຍ້າຍຂື້ນສູນກາງ

ກອງ​ປະຊຸມ​ໃຫຍ່​ຄັ້ງ​ທີ V ຂອງ​ອົງຄະ​ນະ​ພັກ​ແຂວງ​ບໍລິ​ຄຳ​ໄຊ ​ໄດ້​ໄຂ​ຂື້ນ​ໃນ​ວັນ​ທີ 27-28ພຶດສະພາ2010ກອງ​ປະຊຸມ​ໄດ້​ຮັບ​ເອົາການ​ຄັດ​ເລືອກຄະນະ​ບໍລິຫານ​ງານ​ພັກ​ ແຂວງ ຈຳນວນ 29ທ່ານ.

Ø  ທ່ານ ປ້ານ ນ້ອຍ​ມະນີ ​ເລຂາຄະນະພັກແຂວງ,ເຈົ້າແຂວງ.

Ø  ທ່ານ ຄຳບຸນນັດ ຮອງເລຂາຄະນະພັກແຂວງ ຮອງເຈົ້າແຂວງ.

Ø   ທ່ານ ດຣ ກອງແກ້ວ ໄຊສົງຄາມ ຮອງເລຂາຄະນະພັກແຂວງ ເປັນຫົວໜ້າຈັດຕັ້ງ.

Ø   ທ່ານ ດຣ ສຸວັນນີ ໄຊຊະນະ ຄະນະປະຈຳພັກແຂວງ ຮອງເຈົ້າແຂວງ

Ø  ທ່ານ ນາງ ບຸນຍົງ ສີສຸວັນນະຄອນ ຄະນະປະຈຳພັກແຂວງ ຮອງເຈົ້າແຂວງ

Ø  ທ່ານ ພັກເອກ ບົວວັນ ເພັງບຸນທັນ ຄະນະປະຈຳ ຫົວໜ້າກອງບັນຊາການທະຫານແຂວງ

Ø  ທ່ານ ບຸນມາ ບຸຈະເລີນ ຄະນະປະຈຳພັກແຂວງ ຫົວໜ້າພະແນກແຜນການ

Ø  ທ່ານ ທອງເສີມ ບາວີຄຳ ຄະນະປະຈຳພັກແຂວງ ເຈົ້າເມືອງບເມືອງຄຳເກີດ

Ø  ທ່ານ ແດນປີ ມູນທະດີ ຄະນະປະຈຳພັກແຂວງ ປະທານແນວລາວສ້າງຊາດ

ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄັ້ງທີ VI ໄດ້ໄຂຂື້ນໃນວັນທີ 6-8 ພຶດສະພາ 2015 ກອງປະຊຸມ ໄດ້ຮັບຮອງເອົາຄະນະບໍລິຫານງານພັກແຂວງ ຈຳນວນ 31 ທ່ານ.

Ø  ທ່ານ ດຣ ກອງແກ້ວ ໄຊສົງຄາມ ເປັນເລຂາພັກແຂວງ ເປັນເຈົ້າແຂວງ

Ø  ທ່ານ ດຣ ສຸວັນນີໄຊຊະນະ ເປັນຮອງເລພັກແຂວງ ເປັນຮອງເຈົ້າແຂວງ

Ø  ທ່ານ ບຸນມາ ບຸຈະເລີນ ເປັນຮອງເລຂາພັກແຂວງ ປະທານສະພາເຂດເລືອກຕັ້ງທີ 11

Ø  ທ່ານ ແດນປີ ມູນທະດີ ເປັນຮອງເລຂາພັກແຂວງ ຫົວໜ້າຄະນະຈັດຕັ້ງແຂວງ

Ø  ພັນເອກ ຈວງຈັນລາດສະວົງ ເປັນຄະນະປະຈຳພັກແຂວງ ຫົວໜ້າກອງບັນຊາການທະຫານແຂວງ

Ø  ທ່ານບຸນຄຳ ໄຊເຍຍລໍວື່ ເປັນຄະນະປະຈຳພັກແຂວງ ທ່ານກວດກາ-ລັດແຂວງ

Ø  ທ່ານ ວັນວິໄລ ເປັນຄະນະປະຈຳພັກແຂວງ ເຈົ້າເມືອງ-ເມືອງຄຳເກີດ

Ø  ທ່ານ ບຸນເສັງ ປະຖຳມະວົງ ເປັນຄະນະປະຈຳພັກແຂວງ ຮອງເຈົ້າແຂວງ

Ø  ທ່ານ ລຳສະໄໝ ວໍລະສານ ເປັນຄະນະປະຈຳພັກແຂວງ ປະທານແນວລາວສ້າງຊາດ

·      ແຂວງ​ບໍລິ​ຄຳ​ໄຊ ປະກອບ​ດ້ວຍ 7 ຕົວຄື:

1.  ​ເມືອງ​ປາກ​ຊັນ

2.  ​ເມືອງ​ທ່າ​ພະ​ບາດ

3.  ​ເມືອງ​ບໍລິ​ຄັນ

4.  ​ເມືອງ​ປາກ​ກະດິງ

5.  ​ເມືອງຄຳ​ເກີດ

6.  ​ເມືອງວຽງ​ທອງ

7.  ​ເມືອງ​ໄຊ​ຈຳ​ພອນ

·      ໃນປີ 2015 ທົ່ວ​ແຂວງ​ມີ​ຈຳນວນ 322 ບ້ານ ມີ​ຈຳນວນ  46.742  ຄອບຄົວ, ມີ​ຈຳນວນ  ພົນລະເມືອງ

ທັງໝົດ 277.316ຄົນ ຍິງ 138.419ຄົນ​ໃນ​ນັ້ນ​ແຕ່ລະ​ເມືອງ​ປະກອບ​ມີ​ຈຳນວນ​ບ້ານ​ດັ່ງ​ນີ້:

1.  ​​ເມືອງ​ປາກ​ຊັນມີ 55 ບ້ານ,          ມີ 8,816 ຄອບຄົວ

2.  ​ເມືອງ​ທ່າ​ພະ​ບາດມີ 26 ບ້ານ,       ມີ 5,008 ຄອບຄົວ

3.  ​ເມືອງ​ບໍລິ​ຄັນມີ 45 ບ້ານ,           ມີ 7,555 ຄອບຄົວ

4.  ​ເມືອງ​ປາກ​ກະດິງມີ 48 ບ້ານ,       ມີ 9,239 ຄອບຄົວ

5.  ​ເມືອງ​ຄຳ​ເກີດມີ 63ບ້ານ,           ມີ 10,368 ຄອບຄົວ

6.  ​ເມືອງ​ວຽງ​ທອງມີ 41 ບ້ານ,         ມີ 4,067 ຄອບຄົວ

7.  ​ເມືອງ​ໄຊ​ຈຳ​ພອນມີ 18 ບ້ານ,       ມີ 1,689 ຄອບຄົວ

ທີ່ຕັ້ງ, ພູມສັນຖານ ແລະ ທ່າແຮງຂອງການພັດທະນາ

ທີ່ຕັ້ງພູມສັນຖານ.

ໃນພູມີພາກຂອງ​ແຂວງ​ວຽງຈັນ ​ຕອນ​ໃຕ້ ​ແລະ ພາກ​ເໜືອຂອງ​ແຂວງ​ຄຳ​ມ່ວນ ອັນ​ປະກອອບດ້ວຍ ​ເຂດ​ພູ​ພຽງນາ​ກາຍ ມະຫາ​ໄຊ ຍົມ​ມະ​ລາດ ​ຊຶ່ງ​ເປັນ​ເຂດ​ແຄວ້ນທີ່​ມີ​ການ​ຕິດ​ຕໍ່​ກັນ​ດ້ວຍ​ສາຍພູ​ພຽງຫີນ​ປູນຍາວ​ຢຽດ​ ແຕ່​ເໜືອຮອດ​ໃຕ້ ຕາມ​ສັນພູຫຼວງ ດ້ານ​ຕາ​ເວັນ​ອອກ ຕິດ​ກັບ​ຊາຍ​ ແດນ​ຫວຽດນາມ​, ພູມີພາກ​ຂອງ​ປະ​ເທດ​ສ່ວນ​ນີ້​ເປັນ​ເຂດ​ພູດ​ອຍ ກວມ​ເອົາ​ເນື້ອ​ທີ່​ເກືອບ​ທັງໝົດ ​ມີ​ເຂດ​ທົ່ງພຽງເລາະຕາມແຄມ​ແມ່​ນ້ຳຂອງທາງ​ຝັ່ງ​ຊ້າຍ ​ພຽງໜຶ່ງສ່ວນ​ສາມ​ເທົ່ານັ້ນ. ເຊີ່ງເອີ້ນວ່າ​ແຂວງ​ບໍລິ​ຄຳ​ໄຊ ມີເນື້ອທີ່ 15.977,71 ຕາຕະລາງກິ​ໂລ​ແມັດ ມີຕັ້ງ​ຢູ່​ພາກ​ກາງຂອງ​ປະ​ເທ​ດ

·   ທາງ​ທິດ​ເໜືອ ຕິດ​ກັບ​ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ແຂວງໄຊສົມບູນ,

·   ທິດ​ໃຕ້​ຕິດ​ກັບ​ແຂວງ​ຄຳ​ມ່ວນ,

·   ທິດຕາ​ເວັນ​ອອກ ຕິດກັບແຂວງ​ຊຽງຂວາງ ແລະ ​ແຂວງ​ເຫ​ງ້ອານ, ​ແຂວງ​ຮ່າ​ຕິງ ​ສ ສ ​ຫວຽດນາມ,

·   ທິດຕາເວັນ​ຕົກ ຕິດ​ກັບ​ຈັງຫວັດ ບຶງການ, ໜອງຄາຍ ​ແລະ ​ນະຄອນ​ພະນົມ ພາກ​ອິສານ ລາຊາ​ອານາຈັກ​ໄທ ມີແມ່ນ້ຳຂອງຂັ້ນກາງ

ລັກສະນະພື້ນທີ່ດິນຂອງແຂວງເປັນຮູບຍາວຮີຕັດຜ່ານ ຕິດກັບຊາຍແດນລະຫວ່າງຊາດຄື: ທິດຕາເວັນອອກ, ຕິດກັບສາທາລະນະລັດ ສັງຄົມນິຍົມຫວຽດນາມ, ທິດຕາເວັນຕົກ, ຕິດກັບລາຊະອານາຈັກໄທ, ເຊີ່ງເປັນບ່ອນກີ່ວສຸດ ຂອງປະເທດລາວ ມີລວງຍາວກ້ວາງພຽງ 120 ກິໂລແມັດເທົ່ານັ້ນ ມີຄວາມສູງຈາກໜ້ານ້ຳທະເລໂດຍສະເລ່ຍ 500 ແມັດ

  • ຊັບພະຍາກອນ​ທຳ​ມະ​ຊາດ:
    • » ໄມ້​ເນຶ້ອ​ແຂງ ​ແລະ ​ໄມ້​ລາຄາ​ແພງ​ມີ: ​ໄມ້​ໂລງ​ເລງ, ​ໄມ້​ຂະ​ຍຸງ,​ໄມ້ດູ່, ​ໄມ້​ແຕ້, ​ໄມ້​ເກດສະໜາ..

» ສັດປ່າ​ມີ: ຊ້າງ, ​ເສືອ, ກວາງ, ຟານ, ​ເສົາຫຼາ, ກະທິງ ​ແລະ ອື່ນໆ.

  • » ພືດ​ພັນ​ທີ່​ສາມາດ​ແຕ່ງ​ເປັນ​ຢາມີ: ​ເຄືອ​ແຫມ, ​ເປືອກ​ບົງ, ​ແຄ​ຫອມ ​ແລະ ອື່ນໆ.
  • » ​ເຄື່ອງ​ປ່າ​ຂອງ​ດົງ​ທີ່​ເປັນ​ສີນ​ຄ້າ​ມີ: ໝາກ​ແໜ່ງ, ຂີ້ຊີ,ຫວາຍ, ທູນ, ດອກ​ແຂມ, ​ເປືອກ​ບົງ, ປໍ​ສາ....
  • ບໍ່​ແຮ່​ມີ: ບໍ່​ຄຳ, ບໍ່​ກົ່ວ, ບໍ່​ອັງ​ຕີ​ມອນ​ ແລະ ​ອື່ນໆ.

ເນືອ​ທີ່​ດິນ​ໃນ​ແຕ່ລະ​ເມືອງ​ໃນ 7 ​ເມືອງ.

  • ​ເມືອງ​ປາກ​ຊັນ           654        ກິ​ໂລ​ຕາ​ແມັດ.
  • ​ເມືອງ​ທ່າ​ພະ​ບາດ    2.012   ກິ​ໂລ​ຕາ​ແມັດ.
  • ​ເມືອງ​ປາກ​ກະດິງ    4.210   ກິ​ໂລ​ຕາ​ແມັດ.
  • ​ເມືອງ​ບໍລິ​ຄັນ         3.062   ກິ​ໂລ​ຕາ​ແມັດ.
  • ​ເມືອງ​ຄຳ​ເກີດ        2.761   ກິ​ໂລ​ຕາ​ແມັດ.
  • ​ເມືອງ​ວຽງທອງ      3.958   ກິ​ໂລ​ຕາ​ແມັດ.
  • ​ເມືອງ​ໄຊ​ຈຳ​ພອນ   1.947  ກິ​ໂລ​ຕາ​ແມັດ.
  • » ເມືອງທົ່ງພຽງ: ​ເມືອງ​ປາກ​ຊັນ,​ເມືອງທ່າ​ພະ​ບາດ ​ແລະ ​ເມືອງ​ປາກ​ກະດິງ ມີ
  • » ເມືອງ​ເຄິ່ງພູ ​ແລະ ​ເຄິ່ງທົ່ງພຽງ: ​ເມືອງ​ບໍລິ​ຄັນ
  • » ເມືອງ​ເຂດ​ພູດ​ອຍ: ​ເມືອງ​ຄຳ​ເກີດ, ​ເມືອງ​ວຽງທອງ ​ແລະ ​ເມືອງ​ໄຊ​ຈຳ​ພອນ

ທ່ານແຮງດ້ານການພັດທະນາ

       ແຂວງບໍລິຄຳໄຊ ໄດ້ຕັ້ງໜ້າຂຸດຄົ້ນບັນດາທ່າແຮງຂອງແຂວງ ເຂົ້າໃນການພັດທະນາ ຕາມມະຕິ ແລະ ແຜນການທີ່ໄດ້ກໍານົດໄວ້ ເຮັດໃຫ້ເສດຖະກິດຂະຫຍາຍຕົວຕໍ່ເນື່ອງ. ໃນປະຈຸບັນລະດັບການຂະຫຍາຍຕົວດ້ານເສດຖະກິດ 8,9%,  ລວມຍອດຜະລິດຕະພັນພາຍໃນ (GDP) ບັນລຸ 3.543 ຕື້ກີບ, ສະເລ່ຍໃສ່ພົນລະເມືອງ 1.621ໂດລາ,ໂຄງປະກອບເສດຖະກິດຕາມຂະແໜງການ: ຂະແໜງກະສິກໍາ-ປ່າໄມ້ ກວມ 42,19%, ອຸດສາຫະກໍາ 29,81% ແລະ ການບໍລິການ 28% ຂອງGDP; ການລົງທຶນບັນລຸ 997,12 ຕື້ກີບ ເທົ່າກັບ 28,14% ຂອງGDP,ພື້ນຖານໂຄງລ່າງໄດ້ຮັບການພັດທະນາມີເສັ້ນທາງລົດເຂົ້າເຖິງບ້ານກວມ 100% ແລະ ທຽວໄດ້ 2 ລະດູ ກວມ 86,6%; ໄດ້ຂະຫຍາຍຕາໜ່າງໄຟຟ້າອອກສູ່ຊົນນະບົດ ປະຈຸບັນຊົມໃຊ້ໄຟຟ້າຖາວອນ 93,93% ລະບົບໂທລະຄົມ-ສື່ສານ ມີຜູ້ຊົມໃຊ້ໂທລະສັບທັງໝົດ 225.536 ເລກໝາຍ ສະເລ່ຍ83/100 ຄົນ ແລະ ມີສັນຍານ ກວມ 97,3% ຂອງຈໍານວນບ້ານໃນທົ່ວແຂວງ,ການນໍາໃຊ້ລະບົບນໍ້າປະປາຂອງບັນດາບ້ານໃນເທດສະບານເມືອງ ກວມ 71,43%, ມູນຄ່າການສົ່ງອອກ 57,05 ລ້ານໂດລາ, ນໍາເຂົ້າ 62,92 ລ້ານໂດລາ.ມີສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວ76 ແຫ່ງ ໃນນັ້ນ ແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວທໍາມະຊາດ 63 ແຫ່ງ, ວັດທະນະທໍາ 10 ແຫ່ງ ແລະ ປະຫວັດສາດ 3 ແຫ່ງ,ໂຮງແຮມ 31 ແຫ່ງ, ເຮືອນພັກ 72 ແຫ່ງ ແລະ ຮ້ານອາຫານ 137 ຮ້ານ,ມີນັກທ່ອງທ່ຽວເຂົ້າມາປະມານ130.000 ຄົນຕໍ່ປີ

ທົ່ວແຂວງມີຄອບຄົວພົ້ນທຸກແລ້ວ 43.883 ຄອບຄົວ ກວມ 93,43%, ບ້ານພົ້ນທຸກມີ 262 ບ້ານ ກວມ 88,21%, ຄອບຄົວພັດ ທະນາ 39.524 ຄອບຄົວ ກວມ 84,12%, ບ້ານພັດທະນາ 188 ບ້ານ ກວມ 63,29%; ສ້າງບ້ານໃຫຍ່ໃຫ້ເປັນຕົວເມືອງນ້ອຍ 5 ບ້ານ ຄື: ບ້ານຜາເມືອງ, ຈອມທອງ, ກໍໄຮ, ທົ່ງນາມີ ແລະ ວຽງຄໍາ ໃນນີ້ ໄດ້ປະກາດບ້ານຜາເມືອງ ເມືອງບໍລິຄັນ ແລະ ບ້ານວຽງຄໍາ ເມືອງປາກກະດິງ ກາຍເປັນບ້ານໃຫຍ່ ມີສີສັນຕົວເມືອງນ້ອຍໃນຊົນນະບົດ.

ອຸຕຸນິຍົມ ແລະ ອຸທົກກະສາດ

 

  • ອຸນຫະພູມ ດິນ​ຟ້າ​ອາກາດ​ຂອງ​ແຂວງ​ບໍລິ​ຄຳ​ໄຊ​ນີ້ ​ເປັນ​ເຂດ​ທີ່​ມີ​ອາກາດ​ອົບ​ອຸ່ນ​ຊຸ່ມຊື່ນ.
  • ອຸນຫະພູມ​ສະ​ເລ່ຍ​ໃນ​ໄລຍະ 17 ປີ ( ​ແຕ່​ປີ 1990 – 2006 ).
  • ສະ​ເລ່ຍຕ່ຳ​ສຸດ:21,7.c
  • ສະ​ເລ່ຍສູງ​ສຸດ:30,7.c
  • ສະ​ເລ່ຍປານ​ກາງ:26,3.c
  • ອຸນຫະພູມ​ຕ່ຳ​ສຸດ:5,6.c ​ໃນ​ວັນ​ທີ 25 ທັນວາ 1990.
  • ອຸນຫະພູມ​ສູງ​ສຸດ:40,5.c ​ໃນ​ວັນ​ທີ 13 ​ເມສາ 2005.

​ ​ ແຂວງ​ບໍລິ​ຄຳ​ໄຊ​ ຕັ້ງ​ຢູ່​ພາກ​ກາງ ຂອງ​ປະ​ເທດ​ລາວ​ ເຊິ່ງອີງ​ຕາມ​ກຳນົດ​ເຂດພະຍາກອນ​ອາກາດ ຂອງ​ກົມ​ອຸຕຸນິຍົມ ກະຊວງ​ກະ​ຊິ​ກຳ ​ແລະ​ປ່າ​ໄມ້ ອອກ​ອາກາດ​ທາງ​ວິທະຍຸ​     ກະຈາຍສຽງ ​ເປັນ​ລາຍ​ວັນ​ມາ ສະ​ເລ່ຍ​ໃນ 6​ເດືອນທ້າຍ​ປີ 2007 ດັ່ງ​ນີ້: ​ ເຂດ​ຮ້ອນ​ກວມ​ເອົາ​ເມືອງ​ທ່າ​ພະ​ບາດ, ​ເມືອງ​ປາກ​ຊັນ, ​ເມືອງ​ປາກ​ກະດິງ ​ແລະ ​ເຄິ່ງໜຶ່ງຂອງ​ເມືອງ​ບໍລິ​ຄັນ, ​ເຂດໜາວ ມີ​ເມືອງ​ຄຳ​ເກີດ, ​ເມືອງ​ວຽງທອງ ​ເຄິ່ງໜຶ່ງຂອງ​ເມືອງ​ບໍລິ​ຄັນ ​ແລະ ​ເມືອງ​ໄຊ​ຈຳ​ພອນ.

  • ປະລິມານ​ນ້ຳ​ຝົນ
  • ສະ​ເລ່ຍ​ໃນ​ໄລຍະ 23 ປີ ( ​ແຕ່​ປີ 1984 – 2006 ) ​ແທກ​ໄດ້ 3330,6 ມິນ​ລີ​ລິດ / ປີ.
  • ຝົນຕົກຫຼາຍທີ່​ສຸດ​ໃນ​ປີ 1995 ​ແທກ​ໄດ້ 4427,0 ມິນ​ລີ​ລິດ.
  • ຝົນຕົກ​ໜ້ອຍ​ທີ່​ສຸດ​ໃນ​ປີ 1991 ​ແທກ​ໄດ້ 2315,6 ມິນ​ລີ​ລິດ.
  • ຄວາມ​ແຮງ​ຂອງ​ລົມ​ພັດ

ລົມ ​ທີ່​ພັດ​ຜ່ານ​ແຂວງ​ບໍລິ​ຄຳ​ໄຊ ສ່ວນຫຼາຍມາ​ທາງ​ທິດ​ໃຕ້ ​ແລະ ທິດຕາ​ເວັນ​ອອກສຽງ​ເໜືອ ​ໃນ​ປາ ລະດູຝົນ ​ແລະ ຕົ້ນ​ລະດູຝົນ ​ໂດຍ​ຄວາມ​ໄວ​ສະ​ເລ່ຍ 1,2 ຫາ 1,9 ​ແມັດ / ວິນາທີ, ລົມ​ແຮງ​ທີ​ສຸດ ປະກົດ​ໃນ ປີ 2005 ​ໃນ​ເດືອນ​ເມສາ ​ແທກ​ໄດ້ 6 ​ແມັດ / ວິນາທີ.

ຕົ້ນກຳເນີດ ແລະ ຄວາມເປັນມາຂອງບັນດາເຜົ່າ ໃນແຂວງບໍລິຄຳໄຊ

 ເຖິງແມ່ນວ່າເປັນແຂວງທີ່ຕັ້ງຂື້ນໃໝ່ກໍຕາມ ແຕ່ມາເບີ່ງແລ້ວ ພົນລະເມືອງບັນດາເຜົ່າໄດ້ຕັ້ງຖີ່ນຖານມາ ແຕ່ສະໄໝບູຮານພຸ້ນຄືກັບບັນດາແຂວງອື່ນໆ ມາຫຼາຍເຊັ່ນຄົນຊົນເຜົ່າໄຕ-ລາວທີ່ຕັ້ງ ອານາຈັກນ່ານເຈົ້າເປັນ ປືກແຜ່ນມາຫຼາຍພັນປີເຄີຍຢູ່ປະປົນກັນຢູ່ນຳຫໍ້, ຫານ, ຈີນ ໃນແຄ້ນຢູນນ່ານ ປະເທດຈີນ ຕັ້ງແຕ່ແຄ້ວນເສສວນ ໄປຮອດແຄ້ວຢູນນ່ານ ນັ້ນໄດ້ເຄື່ອນຍ້າຍລົງມາຕັ້ງຖີ່ນຖານໃໝ່ ທາງພາກເໜືອແລະ ພາກກາງ ຂອງພູມີພາກສຸວັນນະພູມ ໃນສັດຕະວັດທີ 7 ຫາທີ 8 ແລ້ວເຄື່ອນຍ້າຍລົງມາຕາມລ່ອງ ແມ່ນ້ຳຂອງ ແລະ ສາຍພູຫຼວງຮອດດີນແດນເມືອງຄຳເກີດ, ຄຳມ່ວນ ດັ່ງນັ້ນ ການອົບພະຍົບຂອງຊົນເຜົ່າ ສູ່ພາກກາງຂອງລາວ ທີ່ເປັນແຂວງບໍລິຄຳໄຊນີ້ ມີຄວາມພູກພັນຫຼາຍກັບຕຳນານ ແລະ ການສ້າງຕັ້ງເມືອງຊຽງຂວາງສະໄໝບູຮານ ຊົນເຜົ່າໄຕລາວທີ່ອົບພະຍົກລົງມາຢູ່ແຄ້ວນສຸວັນນະພູມຄັ້ງທີ່ສອງຫຼາຍກວ່າໝູ່ ແມ່ນສະໃໝ ຄັ້ງທີ11 ຫາ 13 ສະໃໝທີ່ຈັກກະພັດມົງໂກນລາຊາການຄຸບໄລຂ່ານທີ່ເປັນລານຂອງເຈັງ-ກິດສະຂ່ານ ທຳການບຸກ ລຸກຮຸກຮານຂອງອານາຈັກນ່ານເຈົ້າ ຈົນແຕກສະຫຼາຍ ເຮັດໃຫ້ພວກໄຕລາວ ແລະຊົນເຜົ່າຕ່າງໆແຫ່ງພູມີພາກ ແຕກລົງມາພາກໃຕ້ ແບ່ງອອກເປັນຫຼາຍກຸ່ມຫຼາຍກ້ອນເຊັ່ນ: ໄຕອະຫົມ, ມົ້ງ, ກໍ່, ໄຕເໝີ້ຍ, ໄຕຍໍ້, ໄຕວ້າ, ໄຕສະຫຍາມ, ໄຕມະຫາໄຊ, ຜູ້ໄທ...ໆລໆ

         ໃນສະໃໝນີ້ເປັນສະໄໝທີ່ຊົນເຜົ່າລາວ-ໄຕແຕກແຍກກັນ ໄປຢູ່ຄົນລະທິດລະທາງເຊັ່ນ:ຊົນເຜົ່າໄຕລື້ສ່ວນໃຫ່ຍຢູ່ແຄ້ວນສິບສອງພັນນາ,ຊົນເຜົ່າໄທສານຕັ້ງຢູ່ເຂດໄຕສານພາກຕາເວັນອອກທີ່ຂື້ນກັບປະເທດມຽນມ່າປະຈຸບັນໄຕອະຫົມແຕກໜີໄປແຄ້ວນອະສຳໃນພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອດີນແດນປະເທດອີນເດຍ ແລ້ວຂື້ນກັບປະເທດອີນເດຍເຖິງປະຈຸບັນ. ຊົນເຜົ່າໄຕໂຖໄດ້ແຕກໜີໄປຢູ່ພາກຕາເວັນ ອອກ ກ້ຳເໜືອ ຂອງປະເທດຫວຽດນາມນອກຈາກນັ້ນແລ້ວໄດ້ຫຼັ່ງໄຫຼລົງມາທາງພາກເໜືອຂອງລາວ ແລະ  ປະເທດ ໄທ ປະ ຈຸບັນ

ໃນເວລາທີ່ຊົນເຜົ່າໄຕ-ລາວ ບໍ່ທັນຮອດພາກເໜືອຂອງລາວນັ້ນ ຊົນເຜົ່າກຶມມຸ ໄດ້ປົກຄອງແຂວງບໍລິຄຳໄຊ ຂື້ນໄປຮອດ ແຂວງຫຼວງນ້ຳທາຜູ້ນຳຊາວກຶມມຸຄາວນັ້ນ ໄດ້ແກ່ທ້າວຍີ່ໃຫຍ່ ມາປຽ່ນຊື່ມາເປັນ ທ້າວຮຸ່ງເມື່ອມີອິດຕີພົນປົກຄອງຊາວກືມມຸແລ້ວຈືງໄດ້ປຽນຊື່ ມາເປັນ ທ້າວເຈືຶອງ

-ອີງຕາມຕຳນານການສ້າງຕັ້ງເມື່ອພວນກ່າວໄວ້ວ່າ: ທ້າວເຈືຶອງ ຜູ້ນີ້ເກີດຢູ່ພູຍວນ (ພາກເໜືອ

ຂອງຊຽງຂວາງ)ເປັນລູກຂອງ ທ້າວວາມົດແລະນາງອີແກ້ວມີອ້າຍຜູ້ໜື່ງຊື່ວ່າ ທ້າວບາກວາ, ທ້າວຍີ່, ທ້າວຮຸ່ງ ຫຼື ທ້າວເຈືອງຜູ້ນີ້ເປັນຄົນສະຫຼາດຫຼັກແຫຼມຮູ້ຈັກຂູດເອົາເຫຼັກຢູ່ພູຍວນ ອອກມາສ້າງອາວຸດ ເພື່ອຝຶກແອບທະຫານ ແລະແຕ່ງຕັ້ງລູກນ້ອງຂອງຕົນເປັນນາຍທະຫານ ຄື: ໄຫ້ທ້າວບາກວາໄຫ້ຮັກສາຂອບເຂດຊຽງຂວາງທ້າວບາກອງ, ທ້າວ ບາທອງ, ທ້າວ ບາກຳ, ໄຫ້ຮັກສາທອງຖີ່ນຕ່າງໆ ຂື້ນໃປຮອດແຂວງຫຼວງນ້ຳທາ, ທ້າວບາກອງ ແລະ ທ້າວແອງກາໃຫ້ໃປນຳທ້າວເຈືອງ ເພືອຄຸມຄອງທະຫານລົງມາປາກຊັນ ໃປຕີເອົາເມືອງເງິນຍາງ(ເມືອງຊຽງແສນ ປະເທດໄທປະຈຸບັນ) ແລະ ຕີຂື້ນໃປຮອດເມືອງພະເຍົາ. ຕີມາຮອດນີ້ທ້າວຮຸ່ງໄດ້ພົບກັບ ນາງງ້ອມ ແລ້ວໃດ້ເອົານາງມາເປັນມະເຫສີແລ້ວຈື່ງພາກັນກັບມາເມືອງກັດ ເມືອງໂພນສະຫວັນປະຈຸບັນ ໂດຍປະໃຫ້ນາຍທະຫານຜູ້ສຳຄັນ ປົກຄອງດີນແດນເມືອງເງີນຍາງ ແລະ ເມືອງພະເຍົາທີຕົນຕີໄດ້ແລ້ວພ້ອມທັງສືບຕໍ່ປ້ອງກັນດີນແດນ ຂອງຕົນທີ່ຖືກຮູກຮານ ຈາກອີດທີກຳລັງມາລັງພາກເໜືອເປັນເນືອງນີດ. ທ້າວເຈືອງ ໄດ້ຍົກທັບອອກມາໄປສຸ້ຮົບກັບພວກລາວມາຈາກເມີ່ອແຖນ ຫຼື ເມືອງກາຫຼົວ ເພີ່ອຈະຫຍາຍດີນແດນ ແຕ່ຖືກຂຸນລໍຟັນຕາຍຄາສະໜາມຮົບ. ເມື່ອຮູ້ຂ່າວວ່າທ້າວເຈືອງເສຍຊີວີດແລ້ວ ທ້າວບາກວາທ້າວແອງກາ ແລະ ລູກນ້ອງຜູ້ອີ່ນໆ ໄດ້ເຂົາລະຫວາມີພັກຕໍ່ກອງທັບທ້າວຂູນລໍ.ໄຊຊະນະຂອງທ້າວຂຸນລໍ ຜູ້ນຳໄຕລາວເທີ່ອນີ້ ໄດ້ສ້າງເງືອນໄຂໃຫ້ຊົນເຜົ່າໄຕຖອນແລ້ວເຄື່ອນຍ້າຍ ຈາກອານາຈັກນານເຈົ້າ ນະຄອນກາຫຼົງ ແລະ ເມືອງແຖງ (ເມືອງແຖນ)ແລ້ວລົງມາຕັ້ງພູມລຳເນົາ ຢູ່ໃນດີນແດນສອງຟັງແມ່ນ້ຳຂອງ.ເມື່ອທ້າວຂູນລໍມາຕີເອົາເມືອງຊວາໄດ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຕັ້ງເມືອງນີ້ເປັນລາຊະນີ ແລະສະຖາປານາຊື່ໃໝ່ວ່າເມືອງຊຽງດົງ - ຊຽງທອງກາຍມາເປັນເມືອງຫຼວງພະບາງມາຮອດປະຈຸບັນ. ຈາກນັ້ນ, ຂະຫຍາຍອານາເຂດຂວ້າມໄປຮອດດິນແດນຂອງໄຕຍວນ ລະວ້າ ແລະ ໄຕສະຫຍາມຢຶດເອົາໄດ້ຕັ້ງແຕ່ຫຼວງພະບາງຂື້ນຮອດຜົ້ງສາລີທາງພາກເໜືອ ແລະລົງມາຮອດວຽງຈັນທາງພາກໃຕ້ ພ້ອມພາກສ່ວນໜື່ງຂອງແຂວງບໍລິຄຳໄຊຕອນເໜືອ.ຊົນເຜົ່າໄຕພວນ ໃຕ້ການບັນຊາຂອງຂຸນເຈືອງ ເຊິ່ງເປັນພະອະນຸຊາ ຂອງຂຸນລໍໄດ້ຕົກລົງກັບຂຸນລໍ ພະເຊດຖາ ຍົກຍ້າຍເອົາໄພ່ພົນຂອງຕົນມາຕັ້ງຢູ່ເມືອງພວນ.ກ່ອນຈະມາຂຸນເຈືອງ ແລະ ຂຸນລໍ ສອງອ້າຍນ້ອງ ໄດ້ມີພິທີສ່ຽງທວາຍບ່ອນຕັ້ງເມືອງໂດຍນຳເອົາຊ້າງສີ່ໂຕ ຊ້າງພາຍສອງໂຕ, ຊ້າງພັງສອງໂຕ ທຳພິທີບະວານແລ້ວສົ່ງຊ້າງທັງສີ່ເດີນທາງມາກັບຄະນະສ່ຽງທວາຍນັ້ນຖ້າບ່ອນຕັ້ງເມື່ອງບ່ອນໃດຈະດີ ຂໍໃຫ້ສີ່ງສັກສີດມາດົນບັນດານໃຫ້ຊ້າງນອນລົງເມື່ອເດີນທາງມາຫຼາຍສີບວັນຈື່ງມາຮອດເມືອງຊຽງຂວາງ (ເມືອງຄູນປະຈຸບັນ)ຊ້າງພາຍສອງໂຕ ກໍ່ໄດ້ນອນຂວາງລົງແຄມນ້ຳງີ້ວ ແລ້ວຈື່ງຕົກລົງເອົາບ່ອນນັ້ນເປັນຫົວເມືອງ. ສ່ວນຊ້າງພັງສອງໂຕ ຍັງກຳລັງເດີນທາງມາຮອດແຄມນ້ຳກັ້ງແລ້ວຈື່ງຕົກລົງເອົາບ່ອນນັ້ນເປັນຫາງເມືອງ. ຈາກນັ້ນຜູ້ນຳຊ້າງມາກໍ່ໄດ້ກັບຄືນມາໄປບັງຄົມເຄນ ທ້າວ ຂຸນລໍ ແລະ ທ້າວ ຂຸນເຈືອງ.ທັງສອງອ້າຍນ້ອງມີຄວາມຍີນດີ ຈື່ງໄສ່ຊື່ເມືອງນັ້ນວ່າ ເມືອງຊ້າງຂວາງທຳພີທີສະຫຼອງການສ້າງຕັ້ງເມືອງໃໝ່ ຢູ່ຫັ້ນເຖີງສາມເດືອນ ທີ່ທົ່ງນາສາວມານ.ເມື່ອສະຫຼອງໄຊເປັນທີ່ຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ ທ້າວຂຸນເຈືອງຈື່ງສະຖາປານາຕົນຂື້ນເປັນກະສັດເມືອງພວນ ແລະ ຕັ້ງນາມມະຍົດຕົນເອງໄໝ່ວ່າຂຸນເຈັດເຈືອງ ແລ້ວປ່ຽນຊື່ເມືອງຊ້ຽງຂວາງ ມາເປັນເມືອງຊຽງຂວາງເທົ່າຮອດປະຈຸບັນ.

ເປັນອັນສັງເກດໃດ້ວ່າຊົນເຜົ່າລາວວ່າ-ໄຕ ບໍ່ວ່າ ໄຕລາວໄຕແຖນ ຫຼື ໄຕແຖງ ສີສອງເຈົ້າໄຕ ໄຕພວນ, ໄຕຫົວພັັນທັງຫ້າ ທັງຫົກ (ໄຕແດງ, ໄຕຂາວ)​ ທີ່ມາຕັ້ງພູມລໍາເນົາ ເປັນປຶກແຜນພາກຕາເວັນອອກສຽງເໜືອ ຂອງອານາຈັກລ້ານຊ້າງໃນເມືອກອນ ແລະພນແຂວງບໍລິຄຳໄຊປະຈຸບັນ ລ້ວນແຕ່ເປັນເຊື້ອຊາດໄຕລາວດ້ວຍກັນມານານເຖີງ1.200ປີກ່ວາມາແລ້ວໂດຍປະມານ

ພາຍໃນແຂວງບໍລິຄຳໄຊນີ້ຮວມມີ 22 ເຜົ່າ

1. ເຜົ່າລາວ         2.ເຜົ່າໄຕ         3.ເຜົ່າມົ້ງ         4. ເຜົ່າກຶ່ມມຸ

5.ເຜົ່າຜ້ອງ         6.ເຜົ່າຕູມ      7.ເຜົ່າໄຕເໜືອ  8. ເຜົ່າພູໄທ

9.ເຜົ່າກະຕາງ     10.ເຜົ່າແຊກ       11.ເຜົ່າລື້           12. ເຜົ່າຍວນ

13.ເຜົ່າຜູ້ນອຍ      14.ເຜົ່າມາກອງ    15.ເຜົ່າແຢະ       16. ເຜົ່າຕະໂອຍ

17.ເຜົ່າສາມຕ່າວ   18.ເຜົ່າຊ້ອຍ        19.ເຜົ່າຢຣຸ        20. ເຜົ່າອາຄ່າ

21.ເຜົ່າຊີງມູນ        22.ເຜົ່າກຣີ

ໄຕເມີ້ຍ ຫຼື ເໝື້ອຍ

ບັນດາຊົນເຜົ່າພາຍໃນແຂວງໃນເມື່ອກ່ອນຍັງດຳລົງຊີວິດແບບກະແຈກກະຈາຍ, ການທຳມາຫາກິນ ຂື້ນກັບທຳມະຊາດ, ຕ່າງຟ່າຍຕ່າງຢູ່ຕາມທ້ອງຖິ່ນດິນນາຫາກິນພໍໃຜພໍລາວພຽງແຕ່ນັບຖືຜູ້ເປັນເຈົ້າກົກເຈົ້າ ເຫຼົ່າເປັນຜູ້ນຳພາກ່ອນບໍ່ທັນຕັ້ງເປັນແຂວງບໍລິຄຳໄຊນັ້ນ, ເມືອງປາກຊັນ, ເມືອງທ່າພະບາດ, ເມືອງບໍລິຄັນ ຂື້ນກັບແຂວງວຽງຈັນ. ເມືອງຄຳເກີດ, ເມືອງວຽງທອງ ແລະເມືອງປາກກະດິງ ຂື້ນກິບແຂວງຄຳມ່ວນ. ຄວາມເຊື່ອຖືໃນສາສະໜາຮີດຄອງປະເພນີດັ້ງເດີມຂອງປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າໄດ້ປະຕິບັດຕາມແນວທາງຂອງພັກ ຕາມກົດໝາຍລັດຖະທຳມະນູນວາງອອກໃນມາດຕາ..... ທີ່ບົ່ງໄວ້ວ່າ:ປະຊາຊົນລາວທຸກຄົນມີສິດເຊື່ອຖື ແລະ ບໍ່ເຊື່ອຖືສາສະໜາ. ດັ່ງນັ້ນໃນ 37 ຊົນເຜົ່າຂອງແຂວງ ການເຊື່ອຖືໃນສາສະໜາ ແລະ ຮີດຄອງປະເພນີຮ່ວມກັນ ແລະມີອັນຄ້າຍຄືກັນ ເປັນຕົ້ນສາສະໜາພຸດ, ສາສະໜາກາໂຕລິກ ແລະ ເຊື່ອຖືຜີ, ເຊີ່ງຈະສະເໜີຮີດຄອງປະເພນີຂອງບາງເຜົ່າດັ່ງນີ້:

ຕາມຕຳນານປາກເປົ່າຂອງໄຕເມີ້ຍກ່າວຕໍ່ກັນມາວ່າໄດ້ຍ້າຍມາຈາກເມືອງມ້ວຍ ແລະ ເມືອງໝ້ວຍ ພາກໃຕ້ສຸດຂອງອານາຈັນສິບສອງຈຸໄທໃນກູ່ມເມືອງສິບສອງເຈົ້າໄຕ ໃນໄລຍະລາຊະວົງແກວຈິ ເຮືອງອຳນາດປະມານ 111 ປີກ່ອນຄ.ສ ຈົນຮອດ ຄ.ສ 999 ສັນນິຖານວ່າ ອານາຈັກສີບສອງຈຸໄຕ ເຄີຍເປັນຕູສື (TuSu) ທີປືກສາຕົວແທນຫົວໜ້າເເຕ່ລະເຜົ່າໃນການປົກຄອງດັ່ງກ່າວ.ໄຕເມິ້ຍມີສິ່ງທີ່ໂດດເດັ່ນຄື: ການນຸ່ງຜູ້ຍິງເປັນເອກະລັກໂດຍສະເພະສັນຍາລັກສາຍແອ້ງ (ສາຍແອວຝ້າຍ)ເຊິ່ງປະກົດກ່າວໄວ້ໃນພື້ນທ້າວຮຸ່ງ-ທ້າວເຈືອງວ່າ: ເສື້ອງວງກູດ 1 ໃນ10ກວ່າແບບສະບັບເສື້ອ ໃນລາວແມ່ນມີເສື້ອຜູ້ຍິງໄຕເມີ້ຍຮ່ວມຢູ່ນຳນູ່ງເສື້ອສັ້ນ ແລະ ຊີ້ນຍາວຫັດເອິກອັນພາໃຫ້ໄດ້ຊື່ເວົ້າຫຼີ້ນໆວ່າ”ຊີ້ນເຫຼືອເສື້ອບໍ່ພໍ“ ເປັນແບບສະບັບໜື່ງຂອງອາພອນເພດຊົງຍິງໃນລາວ.ເອກະລັກໜື່ງກໍ່ແມ່ນການມ່ວນຊື່ນ ເຕັ້ນສາກ ຟ້ອນສາກ ຫຼື ຟ້ອນແຊທີ່ດົນຕີລາວເດີມເອີ້ນວ່າ: “ລາວກະທົບໄມ້” ເຖີງວ່າການເຕັ້ນສາກເປັນເອກະລັກລວມຂອງພາກພື້ນຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ມີຢູ່ໃນບັນດາເຜົ່າຮາຢີ່ (ກໍ່)  ຢູນນ່ານຢູ່ລາວເກືອບວ່າຍັງສືບທອດໃນທຸກເຜົ່າໄຕ (ໄຕດຳ, ໄຕແດງ, ໄຕເມີ້ຍ, ໄຕຫວັດ/ຫວາດ, ໄຕແມນ, ໄຕປາວ...) ອັນໜື່ງກໍ່ແມ່ນສິລະປະປ້ອງກັນຕົວຟ້ອນເຈືອງເມີ້ຍຄ້າຍໆຟ້ອນເຈືອງລື້ (12ແມ່) ມີລັກສະນະຄ້າຍ ຄືກັງຟູ (ຈີນ)ອັນຖືວ່າເປັນມໍລະດົກສີລະປະໜື່ງອີກໃນບັນດາມໍລະດົກສີລະທັງຫຼາຍ.ໃນລະບົບຄວາມເຊື່ອກໍ່ມີຜີເມືອງ ໂດຍມີລັກເມືອງໃນບ້ານ ແລະຜີເຮືອນເຊີ່ງເປັນຜີບັນພະບູລູດ (ຜູ້ພາມາຕັ້ງບ້ານ) ໝໍຈ້ຳດ້ຳ, ຜີເມືອງອາດສີ່ງທີ່ໂດດເດັ່ນໃນເຂດ (ພູ-ປ່າໄມ້-ລຳນ້ຳ) ດັ່ງເຈົ້າຟ້າແສດ(ນາກາຍໃຕ້) ເຈົ້າພູຍວນ (ບ້ານດອນ) ຫຼື ຈາກຊື່ເຈົ້າຈ້ຳຕ່າງໆ(ດັ່ງທີ່ເຂດນາກາຍໃຕ້ ແລະ ເໜີອ )ແລະ ເຂດໄຕເມີ້ຍ (ເມືອງຄຳເກີດ).ຟອນມ້ອຍ ຫຼືໜ້ອຍມີລັກສະນະ ( ຟ້ອນເຈີງໄຕເມີ້ຍ ) ຄ້າຍກັບມວຍລື້ສະທ້ອນເຖິ່ງການລົງມາຈາກພາກເໜືອ ເຊິ່ງເມືອງໝ້ວຍອາດເປັນພຽງທາງຜ່ານກໍ່ເປັນໄປໄດ້.

·         ໄຕແມນ

ໄຕແມນໄດ້ຕັ່ງຖີ່ນຖານເປັນຫຼັກແຫຼ່ງໃນເຂດແຄ້ວນ ພາກໄຕ້ຂອງແຄ້ວນກວາງສີ ແລະ ສຽງໄຕ້ແຄວ້ນຢູນນານປະຈຸບັນ, ເຊີ່ງໃນເວລານັ້ນ ເອີ້ນວ່າອານາຈັກໜອງເເສ ຫຼື ນານເຈົ້າມາແຕ່ສະໃໝ່ຂຸ່ນບູລົມ ແລ້ວລົງມາຕັ້ງເມືອງນານນ້ອຍ-ອ້ອຍໜູ ເປັນລາຊາທານີດົນເຖີງ1.200ກວ່າປີ

ກະສັດໄຕລາວ(ແມ່ນ) ເຜົ່ານີ້ ແມ່ນທ້າວ ລົກກົມລູກຊາຍຜູ້ທີຫົກຂອງຂຸ່ນບູລົມໄດ້ສ້າງເມືອງຄຳ, ເກີດຄຳມ່ວນ ຮ່ວມກັບຊົນເຜົ່າເດີມຄື:ເຜົ່າກຶມມຸ, ເຜົ່າພ້ອງ, ຕຸມ ຢູ່ຮ່ວມກັນ ແລະ ເປັນວົງສາຄະນະຍາດຊາດລາວລ້ານຊ້າງດ້ວຍຄວາມປອງດອງສະເໝີມາ ເຖີງປະຈຸບັນ. (ເບີ່ງປະຫວັດເມືອງຄຳເກີດ, ຄຳມ່ວນທີ່ໄດ້ກ່າວມາເບື່ອງຕົນ).

ໄຕແມ່ນເປັນເຜົ່າໜື່ງຂອງເຜົ່າໄຕກຸ່ມຂອງພາສາລາວໄຕ ໃນບັນຊີສຳຫຼວດຜົນລະເມືອງ 1985 ແຕ່ຈຳນວນຕົວເລກທາງສຳມະໂນ ກໍ່ຍັງບໍ່ທັນຮູ້ໄດ້ແນ່ນອນເນື່ອງຈາກນັບປະປົນໂຮມກັໄຕອື່ນໆ ຄົງຈະບໍ່ມີຈຳນວນຫຼາຍແຕ່ເປັນບັນຫາທີ່ຄວນຕັ້ງຂື້ນ ເນື່ອງຈາກຕຳນານຂຸນບູລົມ ຕອນເຈົ້າຟ້າງຸ່ມກວດກາຈຳນວນພົນ ໃນກອງທັບຈະເຫັນວ່າ ເເກວ (ແກວແມນ) ມີຈຳນວນ 1 ແສນຄົນເພາະລັກສະນະເດັ່ນ ຂອງໄຕແມນ ໃນດ້ານພາສາ ແລະ ຕົວໜັງສືເຊິ່ງສະທ້ອນເຖິງທີ່ມາຂອງເຜົ່າ ກໍ່ຄືຕົວໜັງສືທີ່ ແຂວງເຫ້ງອານເອີ້ນວ່າ:ໂຕກຸຍເຈົ້າ ເນື່ອງຈາກເອົາຕາມຊື່ ຂອງເຂດເມືອງກູຍເຈົາ”GuiZhau” ມາເປັນຊື່ແຕ່ນັກວິຊາການຝະລັ່ງ ສາດສະດາຈານລຸຍ ຟີໂນ (LouiFIOT)(1917) ໃຫ້ຊື່”ຕົົວໜັງສືໄຕລຽບນ້ຳ”ໃຊ້ພະຍັນຊະນະຈາກອິນເດຍ ແຕ່ຂຽນແບບຈີນ ຄືແຕ່ເທິງລົງລຸ່ມແລະ ຊ້າຍຫາຂວາ, ວັນນະຄະດີຂອງໄຕແມນ ກໍ່ຂຽນດ້ວຍຕົວໜັງສືດັ່ງກ່າວ. ມີເລື່ອງສີທົນມະໂນລາ ເຊີ່ງກໍ່ເປັນຫົວເລື່ອງຈາກອິນເດຍເໝືອນກັນແຕ່ເລື່ອງນີ້ຜັນຂະຫຍາຍຢູ່ລ້ອງນ້ຳອູໂດຍສະເພາະ ທີ່ຜົ້ງສາລີຄົນທ້ອງຖີ່ນນັ້ນຖືວ່າພູຟ້າເປັນບ່ອນລົງມາ ຂອງນາງຟ້າ ແລະ ມີສິລະປະເວທີໃນປີໃໝ່ ຊື່ວ່າ:“ຟ້ອນນົກ ຫຼື ຟ້ອນມະໂນລາ” ແລະ ຄ້າຍໆ ກັບຟ້ອນນາງແກ້ວທີ່ຫຼວງພະບາງ

ໄຕແມນເປັນທີ່ຮູ້ຈັກວ່າ ຕິດພັນກັບຟ້າກັບແຖນ ດັ່ງເມືອງແມນ ໝາຍເຖິງເມືອງຟ້າດັ່ງໃນບົດວັນນະຄະດີ ເລື່ອງ ທ້າວກາລະເກດກ່າວໄວ້ດັ້ງນີ້:“ຂອບເມື່ອຟ້າສະໜັ່ນນ້າວ ເຕີນລູກເມືອແມນພຸ້ນເຍີ ”

ໄຕແມນຍັງມີຊື່ລືຊາປະກົດໃນດ້ານປູກຝັງ ດັ່ງຄຳສູດຂັວນຜູ່ໄທ-ໄທໂຢ້ຍ ບ້ານຂອນແກ່ນເຂດພູ ພຽງນາກາຍວ່າ :

“ຂໍໃຫ້ໄດ້ນາກວ້າງຄືທົ່ງນາແມນ ໄດ້ພົນແພນຄືແສນຫວີຟ້າ ”

ໄຕແມນມີໍື່ສຽງທາງດ້ານການຄ້າຂາຍມາຕ່ດົນນານແລ້ວ ດັ່ງສະແດງອອກມາໃນຄຳສູ່ຂັວນ ແລະ ຄາຖານາງກວັກ (ເປັນຍັນ) ທີ່ພົບເຫັນຢູ່ທົ່ງພຽງວຽງຈັນກ່າວໄວ້ວ່າ

“ໂອມພວກພໍ່ຄ້າ ພາໄປເຖີງເມືອງແມນ ໄດ້ຄ້າສາລະພັດ”

ການມ່ວນຊື່ນຂອງໄຕແມນກໍ່ຄືການເຕັ້ນສາກ-ເຕັ້ນແຊ ທີ່ດົນຕີລາວເດີມເອີ້ນວ່າ: “ລາວກະທົບໄມ້” ທີ່ຫວຽດນາມ (ແຂວງເຫງ້ອານ) ຈະມີຊື່ວ່າໄຕໂຢ້ຍ ແລະມີປະເພນີຈູດຊາກສົບຄົນຕາຍສະເພາະເພດຊາຍ, ໃນພື້ນ ທ້າວ ຮຸ່ງ ທ້າວ ເຈືອງຍັງເອີ້ນໄຕແມນວ່າ “ແກວແມນ” ແລະ ເປັນຄຳກອນວິຊຸມາລີ ກ່າວໄວ້ວ່າດັ່ງນີ້:

“ບາຍີ່ໄດ້ແມນປີກຕັດຄໍ

ຊາວໜອງແສພິກໜີວາງດ້າງ”

ຄໍາວ່າ“ແມນ” ຍັງຕິດພັນກັບຟ້າກັບແຖນໂດຍສະເພາະ ໃຫ້ຊື່ເຍາະເຍີ້ຍວ່າ “ເມືອງແມນຕາທອກຂອກຟ້າຕາຢືນ” ຫຼື“ເມືອງແມນຫຼວງ”ອັນໝາຍເຖີງອານາຈັກນ່ານເຈົ້າທີ່ແຄ້ວນຢູນນ່ານຂອງຈີນໃນສະຕະວັດທີ່ 8 ຫາທີ່ 13 ນັ້ນເອງ

ໄຕແຖງ

ສິ່ງທີ່ໂດດເດັ່ນຂອງເຜົ່າຄື:ການນຸ່ງຖືຄ້າຍໄຕເໜືອ ເຊິ່ງຕາມຄວາມ ເລົ່າລືເຜົ່ານີ້ໄດ້ລົງມາເຂດຄຳເກີດເມື່ອ150 ປີກ່ອນ. ນອກນີ້ສິ່ງທີ່ເດັ່ນກໍ່ຄື ຈາກການສຳຫຼວດເຫັນວ່າຊື່ໄຕແຖງກໍ່ຍ້ອນວ່າມາຈາກ ເຂດເມືອງແທ່ງຮວ້າ.

 ກ່ອນຈະມາຢູ່ແທ່ງຮວ້າ ເຜົ່າໄຕແດງ ທີ່ປາກົດມີສ່ວນທີ່ຕິດພັນກັບຊື່ແຖນ ຫຼື ຖຽນຢູ່ແຄ້ວນຢູນນ່ານມາກ່ອນ ເຊິ່ງຍັງມີຮ່ອງຮອຍເມືອງແຖງ ຫຼື ຖຽນ ຢູ່ເຂດເມືອງຂຸນມິ່ງ ບໍລິເວນທະເລສາບ ດຽນສື່ (DianShu) ມາແລ້ວ.

ຕາມປະຫວັດອານາຈັກຖຽນເມືອງຂຸນມິ່ງ ກໍ່ຍ້າຍມາຈາກອານາຈັກຖຽນເກົ່າ ທີ່ທະເລສາບ ໜອງແສຢູ່ເຂດແມ່ນ້ຳລ້ານຊ້າງຕອນເໜືອ (ແມ່ນ້ຳຂອງ) ມີຊື່ວ່າ: ເມືອງມົງເຊ (Montse) ໃນຂົງເຂດຢູນນ່ານຕາ ເວັນຕົກ. ດັ່ງນັ້ນ, ເມືອງແຖນຖຽນ ຫຼື ແຖງ ໃນເບື້ອງຕົ້ນອາດເປັນຊື່ຫົວໜ້າສູງສຸດ ທຽບ (ເຈົ້າຟ້າ) ທີ່ຄອງແຄ້ວນໄຕລາວແຄ້ວນຕ່າງໆໃນສະໄໝຕໍ່ກັນມາ ໃນເຂດອານາຈັກຖຽນເຢ້ວ “Tian Yue” ຫຼື ໜອງແສຕັ້ງຢູ່ລະຫວ່າງແມ່ນ້ຳລ້ານຊ້າງ ຕອນເໜືອ ແລ້ວຍ້າຍມາຕັ້ງຢູ່ເຂດທະເລສາບຕາເວັນອອກທີ່ ຊື່ວ່າ ຖຽນສື ເຂດເມືອງຄຸນມິງປະຈຸບັນ.

         ພວເຂົາເຈົ້າແມ່ນໜື່ງໃນສິບສອງຈຸໄຕ ໃນຕະກຸນລາວ-ໄຕ (ລາວ, ພວນ, ລື້, ຢັ້ງ, ແຊກ, ຜຸ້ໄທ...)ຈຶ່ງອົບພະຍົບເຂົ້າສູ່ອານາຈັກວັນລາງ ຫຼື ເອົ່າ - ຫາກແລ້ວມາສ້າງຕັ້ງ ອານາຈັກຂື້ນເອີ້ນວ່າ: ອານາຈັກ ແຖນໝີ “ເມືອງແຖງ”(ດຽນບຽນຟູ) ແລະ ພາຍລຸນມາ ຈຶ່ງເຄື່ອນຍ້າຍເຂົ້າສູ່ອານາຈັກລາວລ້ານຊ້າງ ອັນມີຂຸນລໍ ເປັນປະຖົມກະສັດ ແຫ່ງລາສະອານາຈັກທີ່ເມືອງຊຽງດົງ -ຊຽງທອງເປັນລາສະທານີ ແລະ ໄດ້ຕັ້ງ ຖິ່ນຖານຢູ່ແຂວງຫົວພັນໃນປະຈຸບັນຢູ່ທີ່ນີ້ເປັນເວລາ300-400 ປີ, ສ່ວນໜຶ່ງສຶບຕໍ່ເຄື່ອນຍ້າຍລົງມາສູ່ພາກກາງຂອງລາວ ໂດຍສະເພາະການ ເຄື່ອນຍ້າຍເຂົ້າສູ່ເມຶອງຄຳເກີດ “ຫຼັກຊາວ”ແຂວງບໍລິຄຳໄຊ.

ຕາມຄວາມເປັນຈິງແລ້ວ ພວກເຂົາເຈົ້າລ້ວນແຕ່ແມ່ນ ຊົນເຜົ່າໄຕ ທີ່ເຄື່ອນຍ້າຍລົງມາຈາກພາກໃຕ້ ຂອງຈີນເຂົ້າສູ່ດິນແດນຫວຽດນາມ ໃນອາດີດ ເຊິ່ງການເດີນທາງເວລານັ້ນອາໃສສາຍນ້ຳເປັນຫຼັກເຊັ່ນວ່າ: ພວກໄຕແຖງ ໄດ້ແຕກກິ່ງອອກຄື: ລ່ອງລົງມາຕາມສາຍນ້ຳເທົາ ກໍ່ວ່າໄຕເມົາ ພວກທີ່ລ່ອງລົງຕາມນ້ຳດຳ ກໍ່ວ່າໄຕດຳ ໂດຍຖືເອົາຊື່ສາຍນ້ຳເປັນຊື່ຂອງເຜົ່າຕົນ.

ຈາກການເລົ່າເປັນຕຳນານຂອງຜູ້ສູງອາຍຸວ່າ: ກ່ອນເຊົາເຜົ່າໄຕແຖງ ຈະໄດ້ມາຢູ່ເຂດນີ້ມີນາຍພານຜູ້ໜື່ງຊື່ວ່າ: ໝໍພານຕຸ້ຍ ໄດ້ທ່ຽວຫາຍິງ ແລະ ລ່າສັດເປັນປະຈຳ ເວລານັ້ນ ແຖບນີ້ຍັງເປັນປ່າຊ້າງດົງເສືອ, ເຂດຜີບໍ່ທ່ອງຄົນບໍ່ທຽວ ມີປຸ່ງນ້ຳຮ້ອນເປັນທີ່ຕ້ອງການສຳລັບສັດນາໆຊະນິດ ແລະ ເປັນເຂດຊຸກຊຸມຂອງສັດໃຫ່ຍຫາຍາກເຊັ່ນ: ແຮດ, ຊ້າງ, ກະທິງ, ງົວປ່າ, ເມີຍ, ເສືອ, ກວາງ, ໝີ, ເໝືອຍ... ຫຼັງຈາກ ທີ່ໝໍພານຕຸ້ຍ ກັບຄືນຖິ່ນເດີມ “ແຖບເມືອງຊຳ ແຂວງຫົວພັນໃນປະຈຸບັນ” ຫຼາຍປີຕໍ່ມາຈຶ່ງມີເຜົ່າໄຕ ຈຳນວນໜຶ່ງ ເຄື່ອນຍ້ານລົງມາສ້າງຢູ່ທຳກິນໃນເຂດນີ້ ເບື້ອງຕົ້ນມີ 12 ຄອບຄົວ ຫົວໜ້າກຸ່ມຊື່ວ່າ: ພະສາ ທິເປັນຫົວໜ້າເຜົ່າໄຕແຖງ ມີບົດບາດອຳນາດສູງໃນສັງຄົມ. ການມາຕັ້ງຖິ່ນຖານໃໝ່ ຢູ່ເຂດເມືອງຄຳເກີດ ໃນເບື້ອງຕົ້ນແມ່ນຕັ້ງຢູ່ເຂດ ໜອງອໍ້-ນາແປ.

ເມືື່ອປະມານປີ ຄ.ສ 1810 ເຊື່ອກັນວ່າກ່ອນໜ້າໄຕແຖງເຂົ້າມາອາໃສ ຢູ່ໃນເຂດນີ້ ອາດມີຄົນລາວໄຕຢູ່ອາໄສກ່ອນແລ້ວ ເພາະເພິ່ນພົບຮ່ອງຮອຍຂອງຄົນເຊັ່ນ: ໄຫກະດູກ ຂຸມກອງຟອນ ໄຫເຫຼ້າ 4 ຫູສູງ 7 ສອກ (ຄົ້ນພົບຢູ່ດົງເຈົ້າເມືອງ) ສັນນິຖານວ່າແມ່ນຊົນເຜົ່າໄທບໍ່ ທີ່ຂື້ນມາຈາກຫົວພູອາກ ເມືອງນາກາຍ ແຂວງຄຳມ່ວນ ເປັນຊົນເຜົ່າໃນກຸ່ມພາສາມອນຂະແມ. ທ່ານ ມານເປິດສ໌ ຂຽນໄວ້ວ່າກ່ຽວກັບການທ່ອງທ່ຽວ ປະເທດລາວ ໂດຍສະເພາະເວົ້າເຖິງທາງເຂົ້າສູ່ແຂວງຊຽງຂວາງ “ຕຣິນນິນ”ໃນຊຸມປີ 1919-1920 ວ່າ: ເສັ້ນທາງໄປຊຽງຂວາງມີ 4 ເສັ້ນທາງຄື: ເສັ້ນທາງປາກຊັນຫາຊຽງຂວາງ ໄລຍະທາງ 225 KM ຮອດກາວລາວ ເບື້ອງຫວຽດນາມ ແມ່ນມີຄວາມລຳບາກທີ່ສຸດ ມັນມີຮ່ອມພູສູງຊັນຄົດລ້ຽວ ທຽວໄດ້ລະດູດຽວ ເລີ່ມ ຈາກກິມຈອງຫານາແປ 41KMເສັ້ນທາງສາຍນີ້ຕ້ອງໄດ້ປີນພູສູງຊຶ່ງແມ່ນ ພູແດນອານາມຈົນເຖິງນ້ຳໂຊດ ຈະມີຂົວຟູຂວ້ຳນ້ຳແລ້ວຕໍ່ໃສ່ຮ່ອມສາຍນ້ຳປົງ ຮ່ອມນ້ຳໂຊດ ເລາະຕາມຮ່ອມ ພູຮອດຮ່ອມແກ່ວເໜືອ ສູງ 800Mໄລຍະທາງ 25 KMແລະ ຈາກຮ່ອມແກ່ວເໜືອ ລົງໄປເສັ້ນທາງຈະ ຄ້ອຍລົງໄປເລື້ອຍໆ ຕາມຮ່ອມນ້ຳພາວ ໄລຍະທາງ 16 KMແຕ່ຫຼັກຊາວ ເມືອງຄຳເກີດ ຫາ ເມືອງທ່າ ແຂກ ຕາມເສັ້ນທາງຄຳເກີດ “8B” ຜ່ານນາກາຍສາຍພູອາກ ໄລຍະທາງ 169 KM.

ເມື່ອປີຄ.ສ 1910 ຟຣັ່ງ ໄດ້ເຂົ້າມາສູ່ດິນຕອນນີ້ ພວກເຂົາໄດ້ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ຊຸມຊົນຊາວໄຕທີ່ຕັ້ງຫຼັກປັກຖານຢູ່ບ້ານທົ່ງແປ ໃນເວລວນັ້ນ ໃຫ້ໄປຊອກທີ່ສ້າງຢູ່ທຳກິນໃໝ່ຈາກນັ້ນຊາວບ້ານຈື່ງຍ້າຍມາຕັ້ງຢູ່ ບ້ານນາແປ ປະຈຸບັນ.ສ່ວນບ້ານທົ່ງແປເກົ່າຟຣັ່ງ ໄດ້ສ້າງເປັນຄ້າຍທະຫານ ສະໜາມບິນ ສ້າງເສັ້ນທາງຫຼວງຕັດຜ່ານແຕ່ເມືອງຄຳເກີດຫາຊາຍແດນຫວຽດນາມ.

·         ໄຕພວນ

ຄໍາວ່າ“ພວນ” ບໍ່ປະກົດເປັນຊື່ອື່ນ ນອກຈາກຊື່ຜູ່ເອີ້ນ (PHOUEUNE) ໃນເອກະສານຟຮັ່ງ, ຢູ່ທາງໃຕ້ພູອ້າຍລາວ ແລະ ທາງຕາເວັນອອກພູດັ່ງກ່າວດັ່ງເມືອງພູເອທີ່ມີຊື່ຄ້າຍຄຽງ ແລະ ມີເຜົ່າລາວໄຕຢູ່.

ແຕ່ຕຳນານຂຸນບໍລົມຂຽນຂື້ນໃນສະຕະວັດທີ 15 (1490) ຊື່ນີ້ໄດ້ປາກົດໃນໜັງສືກົງດິນ ເມືອງພວນແລ້ວ, ເຊິ່ງແມ່ນການບັນທຶກຊາຍແດນຊຽງດົງ-ຊຽງທອງ ກັບເມືອງພວນລະຫວ່າງທ້າວຂຸນລໍອ້າຍກົກ ແລະ ທ້າວ ເຈັດເຈືອງນ້ອງຫຼ້າ.

ຊື່ເມືອງພວນເກົ່າແກ່ກວ່າຊື່ພູເອີນ ຕາມເອກະສານຟຣັ່ງ ອ້າງອີງໃນຕຳນານຂຸນບູລົມສະບັບຄຳກອນ ເຊິ່ງຂຽນຂື້ນໃນລາຊະການເຈົ້າໄຊເສດຖາທິລາດ.

ໃນຕຳນານອຸລົງຄະທາດ ເມືອງພວນຍັງໃຫ້ຊື່ວ່າ ເປັນເມືອງພະຍາຈຸນລະນີ ພົມມະທັດ ທີ່ມີຊື່ບັນທຶກໄວ້ ໃນນິທານສ້າງພະທາດພະນົມ.

ໄຕພວນມີຊື່ຕາມກົກເຫຼົ່າຄື: ມາຈາກພວນລີ້ວ ພວກລ້ຽວ ເຂດພາກເໜືອເມືອງວຽງທອງ, ເມືອງສາມແຕ້ (ສາມແຈ), ເຊິ່ງມີຄວາມໝາຍວ່າ: ລ້ຽວລີ້ວ ຫຼື ລາວເນື່ອງຈາກວ່າຜູ້ຍິງເປຍຜົມ ເປັນລີ້ວ ຄຽນຫົວ.ຊາວພວນເຂດເມືອງແປກຍັງມີຊື່ໜຶ່ງວ່າ: “ພວນບັ້ງສົ້ມ”ເນື່ອງຈາກວ່າໃນງານແຕ່ງດອງຕ້ອງມີບັ້ງສົ້ມເຂົ້າໃນພິທີແຫ່ເຂີຍ. ສ່ວນໃຫ່ຍແລ້ວຊາວພວນເມືອງແປກນີ້ໄດ້ອົບພະຍົບມາຢູ່ທົ່ງພຽງວຽງຈັນ ແລະ ທົ່ງພຽງແຂວງບໍລິຄຳໄຊ ຫຼັງຈາກພວກລາວວຽງເຄື່ອນຍ້າຍລົງມາລ່ອງຕາມແມ່ນ້ຳຂອງ ສູ່ທົ່ງພຽງເຂດໃຕ້ ກາຍມາເປັນລາວເດີມ, ລາວຫຼົງ, ລາວອີສານ...

ຢ່າງໃດກໍ່ດີຫຼັກຖານທາງວັດທະນາທຳສ່ອງແສງໂດຍລວມ ເຖິງຄວາມເປັນໄຕພວນ ຄືສະຖາປານິກ“ສິມ”ແບບໄກ່ແມ່ຟັກກາຍເປັນອັນຍອດຍິ່ງ ຂອງສະຖາປັດຕະຍະກຳຫຼວງພະບາງກໍ່ຄື: ສິມວັດຊຽງທອງ ທີ່ທາງສະຖາປັດຕະຍະກຳມະສາດ ຍົກໃຫ້ເປັນສິນລະປະແບບພວນ-ຊຽງຂວາງແທ້ໆ.

ເຮືອນໄທພວນບ້ານຖ້ຳແກ້ວເມືອງວຽງທອງ ຍັງສືບທອດຫຼັງຄາຊົງໄກ່ແມ່ຟັກ ຢູ່ໃນປະຈຸບັນ, ສ່ວນເສົາເຮືອນແບບພວນນັ້ນ ຍັງມີໃຫ້ເຫັນເປັນຫຼັກຖານທີ່ບ້ານຖ້ຳແກ້ວ ແລະ ບ້ານອື່ນໆດັ່ງທີ່ບ້ານທ່າວຽງ  ເມືອງທ່າໂທມ ແຂວງຊຽງຂວາງ.

ໄຕພວນໄດ້ຍົກຍ້າຍມາສູ່ແຂວງບໍລິຄຳໄຊສ່ວນໃຫ່ຍໃນກາງສັດຕະວັດທີ 18 ຫາທ້າຍສັດຕະວັດທີ 19 ໂດຍອາໃສລ່ອງແມ່ນ້ຳງຽບ ແລະນ້ຳຊັນມາຕັ້ງຫຼັກແຫຼ່ງທີ່ທົ່ງພຽງບໍລິຄັນ-ປາກຊັນ ແລະ ອີກສ່ວນໜຶ່ງທີ່ຖືກໄທກວາດຕ້ອນໄປໃນສະໄໝ 1828 ຫາ 1829 ແລ້ວສົ່ງກັບຄືນມາຕັ້ງພູມລຳເນົາໃໝ່ທີ່ເຂດທົ່ງພຽງ ບໍລິຄັນ-ປາກຊັນອີກ.

·         ເຜົ່າຕູມ ແລະ ເຜົ່າຜ້ອງ

 

ເຜົ່າຕູມມີຊື່ແຕກຕ່າງກັນເຊັ່ນ:ຕູມ (ຕູ້ມ), ຜ້ອງ, ຈຳ, ແກວ, ໂຖ... ນອກຈາກຊື່ຕູມ ຫຼື ຕູ້ມແລ້ວຍັງມີຊື່ອື່ນເປັນຊື່ແຊງເຜົ່າຫວຽດ- ເມືອງໃນຫວຽດນາມ ເຊິ່ງໄດ້ຄວາມໝາຍວ່າ ຕູມຫຼື ຕູ້ມເຊັ່ນກັນ.

ສ່ວນຄຳວ່າຕູມຫຼືຕູ້ມມີພື້ນສືບທາງປະຫວັດສາດປະລຳປະລາກ່າວໄວ້ວ່າ: ທ່ານເຈົ້າກົກ ເຈົ້າເຫຼົ່າສຸລິຍາ ພົມວົງສາ ມາຈາກເມືອງເໜືອ ເຂດເມືອງຈຳປະຈຸບັນ ໄດ້ພາຊາວບ້ານຊາວເມືອງເຊື່ອງບໍ່ ຫົວແກ້ວປະເສີດທີ່ຫ້ວຍແກ້ວດ້ວຍການເອົາຫີນມາກອງເຕັງອັດປາກຖ້ຳໄວ້ບໍ່ໃຫ້ຜູ້ອື່ນຮູ້ເຫັນ, ໃນໄລຍະຟຣັ່ງຊອກຫາແຮ່ທາດມີຄ່າຢູ່ທ້ອງຖິ່ນນີ້.ດັ່ງນັ້ນຫ້ວຍແກ້ວຈຶ່ງກາຍມາເປັນເມືອງຫ້ວຍຕູມ ຫຼື ຫ້ວຍຕູ້ມ ເມືອງຈຳ.ຊາວບ້ານຊາວເມືອງ ຜູ້ຮັກສາບໍ່ແກ້ວມາໄດ້ຮອດຊູ່ມື້ນີ້ຈຶ່ງມີຊື່ວ່າໄຕຕູ້ມ ແລ້ວຜ້ຽນເປັນໄຕຕູມ ໃນເວລາຕໍ່ມາ.

ຊື່ເດີມແລະ ຊື່ກົກເຄົ້າເຫຼົ່າກໍຂອງເຂົາເຈົ້າເອີ້ນວ່າ: ຕູ້ມ, ຜ້ອງ, ໄທຈຳ, ລີຮ່າ, ແກວ, ໄທປ໋ອງ, ດານໄລ... ສ່ວນຢູ່ຫວຽດນາມເອີ້ນວ່າ: ເຜົ່າໂຖ.ເຂົາເຈົ້າມີພູມລຳເນົາດັ້ງເດີມມາແຕ່ໃດໆ ທີ່ເຂດຍອດນ້ຳ ເມືອງຄຳເກີດ, ເມືອງປາກກະດິງ, ເມືອງບໍລິຄັນ ແລະ ເມືອງວຽງທອງ ແຂວງບໍລິຄຳໄຊ.

·         ເຜົ່າຜ້ອງ

ເຜົ່າຜ້ອງຍັງມີຊື່ອື່ນໆ ແລະ ແຊງເຜົ່ານີ້: ຜ້ອງປຽດ, ຜ້ອງລານ, ຜ້ອງແພນ, ຜ້ອງເຜິ້ງ, ຜ້ອງຄະນຽງ, ຜ້ອງຊະປວນ, ຜ້ອງບໍ່ອາດ, ຜ້ອງປຸງ, ຜ້ອງຈຳ. ຊື່ຕ່າງໆເຫຼັ່ານີ້ມີລັກສະນະສະແດງເຖິງພູຖານ, ເປັນເອກະລັກທ່າແຮງດ້ານທ້ອງຖິ່ນດັ່ງ:ເຜົ່າຜ້ອງຊະປວນ ເຂດເມືອງເປິນ ຊຳນານໃນການຫຼອມເຫຼັກ ແລະ ຕີເຫຼັກທີ່ເມືອງບໍ່, ຜ້ອງແພນ ຫຼື ຜ້ອງແຜ່ນ ຊຳນານໃນການຕ່ຳທໍຜ້າແພ, ຜ້ອງປຸງ ບ້ານບວດ, ບ້ານເທີມຊຳນານໃນການຜະລິດໝໍ້ໄຫ, ຜ້ອງປຽດ ເຂດຊະໂລຍ ຫຼື ຊະເລີຍ ເຂດຊຽງເຊີຍຊຳນານໃນການຕ່ຳສາດ ມີຢູ່ 16 ບ້ານ.

ນອກຈາກເຂດແຂວງທີ່ກ່າວມານີ້ແລ້ວເຜົ່າຜ້ອງ ຍັງແຂກຍາຍຢູ່ເຂດເມືອງເລົ່າງາມ ແຂວງສາລະວັນ, ແຂວງສະຫວັນນະເຂດ ແລະແຂວງຄຳມ່ວນ ລວມພົນລະເມືອງມີ 49.059 ຄົນ ຕົກໃນລຳດັບທີ 9 ຂອງການສຳຫຼວດສະຖິຕິພົນລະເມືອງ 1985 ໂດຍບໍ່ນັບເຜົ່ຜ້ອງ ເມືອງຈຳ ເມືອງຄຳເກີດແລະ ຜ້ອງພາກເໜືອ ເຊິ່ງມີ 21.396ຄົນ.

ກຸ່ມຊົນເຜົ່ານີ້ຍັງບໍ່ມີຫຼັກຖານແນ່ນອນທາງປະຫວັດສາດແຕ່ເຂົາເຈົ້າໄດ້ຢູ່ພາກພື້ນນີ້ມາແລ້ວສະໄໝກ່ອນ ປະຫວັດສາດກ່ອນທີ່ກຸ່ມຂະແມ ແລະລາວລຸ່ມມາເຖິງ. ເຜົ່າຜ້ອງພາກເໜືອ ຍັງຄິດວ່າບັນພະບູລຸດຂອງເຂົາເຈົ້າເປັນຜູ້ສ້າງຫີນຕັ້ງ, ຫີນແຜ່ນ, ຫີນໂຕະ, ໃນວັດທະນາທຳຫີນໃຫ່ຍທີ່ແຂວງຫົວພັນ ແລະ ໄຫຫີນ ທີ່ແຂວງຊຽງຂວາງ.

ວິໃສທັດແຫ່ງການພັດທະນາ

ວິໄສທັດໃນການພັດທະນາຮອດປີ2030

          ອີງ​ໃສ່​ສະພາບ​ຈຸດ​ພິ​ເສດ, ທ່າແຮງຄວາມອາດສາມາດຕົວຈິງຂອງແຂວງພວກ​ເຮົາ​ໄດ້​ກໍານົດວິ​ໄສ​ທັດ​​ໃນການ​ ພັດທະນາ​ເສດຖະກິດ-ສັງ​ຄົມ ຂອງ​​ແຂວງບໍລິ​ຄໍາ​ໄຊ ຮອດ​ປີ2030 ​ດັ່ງ​ນີ້:

 ຮອດ​ປີ 2030ຄາດ​ວ່າ​ແຂວງ​ຈະ​ມີ​ພົນລະ​ເມືອງ​ປະມານ 365.500ຄົນ​ດ້ວຍ​ອັດຕາ​ການຂະຫຍາຍ ຕົວ 1,87%ຕໍ່​ປີ;​ລວມຍອດ​ມູນ​ຄ່າ​ເພີ່ມ​ຜະລິດ​ຕະພັນ​ພາຍ​ໃນ (GDP) ສະ​ເລ່ຍຕໍ່​ຫົວ​ຄົນ​ປະມານ6.000ໂດ​ລາ​ສະຫະ​ລັດ (3,3 ເທົ່າ​ຂອງ​​ປີ2015); ​ເສດຖະກິດມີການຂະຫຍາຍຕົວດ້ວຍຈັງຫວະ​ທີ່​ໝັ້ນ​ທ່ຽງ ແລະ ຕໍ່ເນື່ອງ; ໂຄງ​ປະກອບ​ເສດຖະກິດ: ຂະ​ແໜງ​ກະສິກໍາ​-ປ່າ​ໄມ້ຈະ​ຫຼຸດ​ລົງ ແຕ່ມີຄວາມ​ຍືນ​ຍົງ, ​ເປັນ​ແຫຼ່ງຄໍ້າປະກັນ​ທາງ​ດ້ານ​ສະບຽງ​ອາຫານແລະສາມາດຜະລິດ​ເປັນ​ກະສິກໍາ​ທີ່​ ສະອາດ, ປອດ​ສານ​ພິດ; ຂະ​ແໜງ​ອຸດສາຫະກໍາ-ການ​ກໍ່ສ້າງແລະການ​ບໍລິການ​ຈະຂະຫຍາຍຕົວໃນຈັງຫວະໄວ ແລະ ກວມ​ເປັນ​ສ່ວນ​ໃຫຍ່.

vທົ່ວ​ ແຂວງມີສະຖຽນລະພາບທາງດ້ານການເມືອງສັງຄົມມີຄວາມສະຫງົບ-ປອດໄພຢ່າງໜັກແໜ້ນ;ລະບົບການເມືອງ, ການປົກຄອງທີ່ມີຄະນະບໍລິຫານງານພັກແຂວງເປັນແກນນໍາ, ມີຄວາມໂປ່ງໃສ, ເຂັ້ມແຂງແລະໜັກແໜ້ນ ແຂວງກາຍເປັນຫົວໜ່ວຍຍຸດທະສາດ, ເມືອງກາຍເປັນຫົວໜ່ວຍເຂັ້ມແຂງຮອບດ້ານ, ບ້ານກາຍເປັນຫົວໜ່ວຍພັດທະນາ ຕາມທິດ3 ສ້າງ  ຫຼາຍບ້ານໃຫຍ່, ບ້ານໃຈກາງໄດ້ຮັບການພັດທະນາແລະກາຍເປັນຕົວເມືອງນ້ອຍ, ການຄຸ້ມຄອງລັດ-ຄຸ້ມຄອງສັງຄົມ ຕາມລະບຽບກົດໝາຍມີຄວາມສັກສິດທັງຮັບປະກັນສິດຜົນປະໂຫຍດອັນຊອບທໍາ, ປະຊາຊົນບັນດາເຜົ່າໃນທົ່ວແຂວງມີຄວາມສາມັກຄີປອງດອງເປັນປຶກແຜ່ນ, ສັງຄົມ​ມີ​ຄວາມ​ຍຸຕິ​ທໍາ​ແລະສີວິ​ ໄລ.                                                    

vຊັບພະຍາກອນມະນຸດໄດ້ຮັບການພັດທະນາ ​ແບບ​ກ້າວ​ກະ​ໂດດທີ່ມີຄຸນນະພາບແລະສີມືໃກ້ຄຽງກັບມາດຕະຖານອາຊຽນ; ​ວິທະຍາສາດ​ແລະ​ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີໄດ້ຖືກນໍາ​ໃຊ້ຢ່າງ​ຕັ້ງໜ້າກາຍ​ເປັນ​ ກໍາລັງການຜະລິດ​ຕົ້ນຕໍ​ແຫ່ງ​ການ​ພັດທະນາທີ່ເຂັ້ມແຂງ, ລະດັບການສຶກສາຂອງປະຊາກອນທຸກ​ຄົນຈົບມັດທະຍົມຂຶ້ນໄປ, ປະຊາຊົນໄດ້ຮັບການບໍລິການດ້ານສາທາລະນະສຸກທີ່ມີຄຸນນະພາບຢ່າງທົ່ວເຖິງ, ມີພາລະໄມທີ່ສົມບູນແລະຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກໂພຊະນາການ, ອາຍຸຍືນສະເລ່ຍສູງຂຶ້ນ, ລະດັບ​ຊີວິດ​ການ​ເປັນ​ຢູ່​ທາງ​ດ້ານ​ວັດຖຸ​ແລະຈິດ​ໃຈ​ຂອງ​ປະຊາຊົນ​ບັນດາ​ ເຜົ່າ​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ປັບປຸງ-ຍົກ​ລະດັບ ​ດ້ວຍ​ບາດກ້າວ​ທີ່​ໜັກ​ແໜ້ນ, ເປັນເຈົ້າການໃນການຍົກ​ປະສິດທິພາບ​ ການພົວພັນ-ຮ່ວມມື,ເຊື່ອມໂຍງກັບພາກພື້ນແລະສາກົນຢ່າງກວ້າງຂວາງ, ສາມາດແກ້ງແຍ່ງແຂ່ງຂັນໃນດ້ານຕ່າງໆ, ສ້າງ​ທຸກ​ເງື່ອນ​ໄຂ​ໃນ​ການ​ອໍານວຍ​ຄວາມ​ສະດວກ​ໃຫ້​ແກ່​ການ​ບໍລິການ​ສົ່ງ​ ອອກຜ່ານປະຕູດຽວ (One Stop Service),ດຶງ​ດູດ​ແຫຼ່ງທຶນ​ແລະ​ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີຈາກ​ຕ່າງປະ​ເທດ​ເຂົ້າ​ມາ​ປຸງ​ ແຕ່ງ​ຜະລິດເປັນ​ສິນ​ຄ້າ​ເພື່ອ​ສົ່ງ​ອອກ, ​ເຊື່ອມຕົວ​ເຂົ້າ​ກັບປະຊາຄົມ​ເສດຖະກິດ​ອາ​ຊຽນ(AEC) ຢ່າງ​ມີ​ໄຫວພິບ ແລະ ມີປະສິດທິ​ຜົນ, ພັດທະນາ​ບໍລິ​ເວນສົ້ນ​ຂົວ​ມິດຕະພາບ​ແຫ່ງ​ທີ່5, ດ່ານ​ນໍ້າ​ອ້ອນ-​ແທ່ງ​ຖຸຍ​ແລະຍົກລະດັບດ່ານທ່າສະອາດ ເປັນດ່ານສາກົນ, ສ້າງ​ເຂດ​ເສດຖະກິດ​ສະ​ເພາະ ຕິດ​ພັນ​ກັບ​ການ​ນໍາໃຊ້ທາງເລກ8A, ທາງ1D, ທາງວຽງ​ທອງ-​ໄຊ​ຈໍາ​ພອນ-​ແທ່ງ​ຖຸຍ ແລະ ເຂດ​ເສດຖະກິດ​ນໍ້າ​ຫງາ​ງ.

vຍຸດທະສາດການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ໄລຍະ 10 ປີ (2016-2025):

       ຍຸດທະສາດພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ໄລຍະ 10 ປີ (2016-2025) ແມ່ນຍຸດທະສາດສືບຕໍ່ບຸກທະລຸ ເພື່ອຫຼຸດພົ້ນຈາກສະຖານະພາບຄວາມດ້ອຍພັດທະນາຫຼັງປີ 2020, ສ້າງໄລຍະຂ້າມຜ່ານອອກຈາກຄວາມດ້ອຍພັດທະນາຢ່າງສົມບູນໃຫ້ໄດ້ ໃນປີ 2025, ສືບຕໍ່ສ້າງພື້ນຖານໂຄງລ່າງໃຫ້ໜັກແໜ້ນ ເພື່ອກ້າວສູ່ແຂວງທີ່ມີລາຍຮັບປານກາງ ແລະ ສູງ ໃນປີ 2030, ດັ່ງນັ້ນ ໄດ້ກໍານົດທິດທາງລວມ ດັ່ງນີ້:

Ø  ສ້າງບາດກ້າວຂ້າມຜ່ານຄວາມດ້ອຍພັດທະນາ, ລາຍ​ຮັບ​ປານ​ກາງ​ສະ​ເລ່ຍ 4.000ໂດລາສະຫະລັດ ຕໍ່​ຄົນ​ຕໍ່​ປີ ໃນ​ປີ 2025;​ພັດທະນາ​ດ້ານ​ເສດຖະກິດ​ ໃຫ້​ມີ​ຄວາມ​ສົມສ່ວນ​ກັບ​ການ​ພັດທະ​ນາ​ດ້ານວັດທະນະ​ທໍາ-ສັງຄົມ ແລະ ດ້ານ​ສິ່ງ​ແວດ​ລ້ອມ.

Ø  ຮັບປະກັນເຮັດໃຫ້ເສດຖະກິດ​​​ຂະຫຍາຍຕົວ​ຢ່າງ​ຕໍ່​ເນື່ອງ ດ້ວຍຈັງຫວະທີ່ໝັ້ນທ່ຽງ, ຫັນໂຄງ​ປະກອບ​ເສດຖະກິດ​ຕາມ​ທິດ​ຫັນ​ເປັນ​ອຸດສາຫະກໍາ​​ ແລະ ທັນ​ສະ​ໄໝ; ຫັນ​ເປັນ​ເສດຖະກິດ​ພູມ​ປັນຍາ, ສະອາດ ແລະ ປອດສານພິດ; ນໍາ​ໃຊ້​ທ່າ​ແຮງ​​ໄດ້​ປຽບ ຕິດ​ພັນ​ກັບ​ກາລະ​ໂອກາດ​ຂອງ​ພາກ​ພື້ນ ​ແລະ ສາກົນ​ ໃຫ້​ມີ​ປະສິດທິ​ຜົນ​ສູງ.

Ø  ປັບປຸງ​ສະພາບ​ແວດ​ລ້ອມ​​ອໍານວຍ​ຄວາມ​ສະດວກໃຫ້​​ແກ່​ການ​ບໍລິການ​ດ້ານ​ການ​ ຄ້າ, ການ​ລົງ​ທຶນ, ການ​ດໍາ​ເນີນ​ທຸລະ​ກິດ; ​ເພີ່ມ​ທະວີ​ຄວາມ​ສາມາດ​​ແກ່ງ​ແຍ່ງ​ແຂ່ງຂັນ​ ຂອງວິສາຫະກິດຂະໜາດນ້ອຍ, ຂະໜາດກາງ (SME), ລະດົມ​ແຫຼ່ງທຶນຕ່າງໆຈາກ​ທຸກ​ພາກສ່ວນ​ເສດຖະກິດ ທັງ​ພາຍ​ໃນ ​ແລະ ຕ່າງປະ​ເທດ ​ຢ່າງຕັ້ງໜ້າ.

Ø  ​ພົວພັນ-ຮ່ວມ​ມື​ຮອບດ້ານ​​ກັບ​ເພື່ອນ​ມິດ​ຍຸດ​ທະ​ສາດ​ ແລະ​ ບ້ານ​ໃກ້​ເຮືອນ​ຄຽງ, ພັດທະນາ​ຄວາມ​ຮູ້-ຄວາມ​ສາມາດ​ໃນ​ການ​​ແຂ່ງຂັນ-ເຊື່ອມ​ໂຍງ​​, ຍາດ​ແຍ່ງ​ບົດຮຽນ ​ແລະ ​ປະສົບ​ການ​​​ເພື່ອ​ໝູນໃຊ້​ເຂົ້າ​ໃນການ​ບໍລິການ​ທາງ​ຜ່ານ​ໃຫ້​ມີ​ຜົນ​ປະ​ໂຫຍ ​ດສູງ​ສຸດ.

vການພັດທະນາດ້ານປະຊາກອນ:

ຮອດ​ປີ2025ຄາດ​ວ່າ​ແຂວງ​ຈະ​ມີ​ພົນລະ​ເມືອງ​ປະມານ333.000 ຄົນ​ດ້ວຍ​ອັດຕາ​ການຂະຫຍາຍຕົວ 1,85%ຕໍ່​ປີ; ໂຄງ​ປະກອບ​ໝວດ​ອາຍຸ​ຂອງ​ປະຊາກອນ: ອາຍຸ 0-4 ປີ ຈະມີປະມານ 32.635 ຄົນ, 5-9ປີ 35.965 ຄົນ, 10-14ປີ 38.630 ຄົນ, 15-19 ປີ 37.960 ຄົນ, 20-24 ປີ 36.630 ຄົນ, 25-59 ປີ 129.870 ຄົນ, ອາຍຸ 60 ປີຂຶ້ນ​ໄປ 21.310 ຄົນ. ໃນ10 ປີຕໍ່ໜ້າ​ຄາດ​ວ່າ​ປະຊາກອນໃນ​ເກນ​ໝວດ​ອາຍຸ: 0-4 ປີ ແລະ 5-9 ປີ ຈະມີຈໍານວນເພີ່ມຂຶ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ, ພວກເຮົາຈະຕ້ອງມີການວາງແຜນ ເພື່ອຮອງຮັບຕໍ່ການຂະຫຍາຍຕົວຂອງປະຊາກອນໃນໝວດອາຍຸດັ່ງກ່າວ ເປັນຕົ້ນ: ການບໍລິການວຽກງານແມ່ ແລະ ເດັກ, ສັກຢາກັນພະຍາດ; ການສຶກເດັກກ່ອນໄວຮຽນ, ອະນຸບານ ແລະ ປະຖົມ; ສໍາລັບໝວດອາຍຸ10-14 ປີແລະ15-19 ປີ​ຈະຫຼາຍຂຶ້ນທັງ​ຍິ​ງແລະຊາຍຊຶ່ງພວກ​ເຮົາຈະຕ້ອງ​​ໄດ້ເອົາ​​ ໃຈໃສ່ພັດທະນາດ້ານການສຶກສາຊັ້ນມັດທະຍົມຕົ້ນ, ປາຍແລະສົ່ງ​ເສີມ​ພາກ​ເອກະ​ຊົນ​ລົງ​ທຶນ​ໃສ່ອາຊີວະສຶກສາ​ເພື່ອ​ຮອງ​ຮັບ; ສ່ວນໝວດ​ອາຍຸ25-59 ປີກວມ​ຫຼາຍ​ກວ່າ​ໝູ່ ​ຊຶ່ງ​ເປັນ​​ໄວກໍາລັງ​ແຮງ​ງານ​ຫຼັກ​ແລະໜຸ່ມ​ແໜ້ນ ຊຶ່ງພວກເຮົາຈະຕ້ອງໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ພັດທະນາສີມືແຮງງານ, ຍົກລະດັບຄວາມຮູ້-ຄວາມສາມາດ ໃຫ້ທຽບເທົ່າມາດຖານອາຊຽນ, ສ່ວນໝວດອາຍຸ 60 ປີ ຂຶ້ນໄປ ຈະຕ້ອງໄດ້ມີການປະຕິບັດນະໂຍ ບາຍສັງຄົມສົງເຄາະ ທີ່ເໝາະສົມ.            

vມາດຖານຫຼຸດພົ້ນຈາກສະຖານະພາບຄວາມດ້ອຍພັດທະນາ:

ສຸມ​ໃສ່​​ບັນລຸ​ເງື່ອນ​ໄຂ​ຫຼຸດ​ພົ້ນ​ຄວາມທຸກ​ຍາກໃນປີ 2020​ແລະ ຄວາມ​ດ້ອຍ​ພັດທະນາ​ຫຼັງ​ປີ2025ເຊັ່ນ:

- ລາຍ​ໄດ້​ແຫ່ງ​ຊາດ ​(GNI) ສະ​ເລ່ຍຕໍ່​ຫົວ​ຄົນໃຫ້ໄດ້ປະມານ 2.320ໂດລາສະຫະລັດ.

-ພັດທະນາ​ຊັບ​ສິນ​ມະນຸດ(HAI): ①ອັດຕາການຮຽນຮູ້ໜັງສືຜູ້ໃຫຍ່, ②ອັດຕາການຕາຍຂອງເດັກລຸ່ມ 5 ປີ, ③ອັດຕາເຂົ້າຮຽນລວມ, ④ອັດຕາສ່ວນຂອງປະຊາກອນທີ່ຂາດສານອາຫານ ໃຫ້ໄດ້ສູງກວ່າ 68%.

-ດັດ​ສະ​ນີຄວາມ​ບອບ​ບາງ​ທາງ​ດ້ານ​ເສດຖະກິດ(EVI): ①ສັດສ່ວນປະຊາກອນທີ່ຖືກເຄາະຮ້າຍຈາກໄພພິບັດທໍາມະຊາດ, ②ຄວາມບໍ່ມີສະຖຽນລະພາບທາງດ້ານການຜະລິດກະສິກໍາ, ③ຂະໜາດຂອງປະຊາກອນ, ④ຄວາມຫ່າງໄກຂອງປະເທດທີ່ບໍ່ມີທາງອອກສູ່ທະເລ, ⑤ຄວາມບໍ່ມີສະຖຽນລະພາບຂອງການສົ່ງອອກສິນຄ້າ ແລະ ການບໍລິການ, ⑥ຄວາມບໍ່ຫຼາກຫຼາຍຂອງສິນຄ້າສົ່ງອອກ, ⑦ສັດສ່ວນຂອງຂະແໜງກະສິກໍາ-ປ່າໄມ້ຕໍ່ GDP ໃຫ້ບັນລຸຕໍ່າກວ່າ 32%.

v     ທິດທາງໜ້າທີ່ລວມ, ຄາດໝາຍສູ້ຊົນ ແລະ ໝາກຜົນທີ່ຄາດວ່າຈະບັນລຸ ຂອງແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ5ປີຄັ້ງທີIV (2016-2020):

Ø  ຮັບປະກັນເຮັດໃຫ້​ເສດຖະກິດ​ຂະຫຍາຍຕົວ​ດ້ວຍ​ຈັງຫວະ​ທີ່​ໝັ້ນ​ທ່ຽງ​ແລະຕໍ່​ເນື່ອງ 7,8% ຂຶ້ນ​ໄປ.

- ມູນຄ່າເພີ່ມລວມຍອດຜະລິດຕະພັນພາຍໃນ (GDP)ໃນປີ 2020 ບັນລຸໃຫ້ໄດ້ 6.682ຕື້ກີບ ສະເລ່ຍໃສ່ຫົວໃສ່ພົນລະເມືອງ ໃຫ້ໄດ້ 2.730ໂດລາສະຫະລັດ ຫຼື 21.979.000 ກີບ.

- ລາຍ​ໄດ້​ແຫ່ງ​ຊາດ(GNI) ​ສະ​ເລ່ຍຕໍ່​ຫົວ​ຄົນ ໃຫ້ໄດ້ປະມານ 2.320ໂດລາສະຫະລັດ.

- ​ໂຄງ​ປະກອບ​ເສດຖະກິດ: ຂະ​ແໜງ​ກະສິກໍາ​ຂະຫຍາຍຕົວ​​ 3,5% ຕໍ່​ປີ ກວມ36%ຂອງ GDP ຫຼື 2.405,52 ຕື້ກີບ​; ຂະ​ແໜງ​ອຸດສາຫະກໍາ ຂະຫຍາຍຕົວ ​10%ຕໍ່​ປີກວມ 34%ຂອງ GDP ຫຼື 2.271,88 ຕື້ກີບ

ແລະຂະ​ແໜງການ​ບໍລິການ ຂະຫຍາຍຕົວ 8,8% ຕໍ່​ປີ​ກວມ​ 30%ຂອງ GDP ຫຼື  2.004,6 ຕື້ກີບ.

- ສູ້ຊົນເກັບລາຍຮັບເຂົ້າງົບປະມານເພີ່ມຂຶ້ນ ບໍ່ໃຫ້ຫຼຸດ 10%ຕໍ່ປີ (ພູດຂອງແຂວງ 12%ຕໍ່ປີ);ລາຍຈ່າຍໃຫ້ຢູ່ໃນລະດັບ9,59%ຕໍ່ປີແລະ ຂາດດຸນລວມປະມານ 3,27%.

- ສິນຄ້າ​ສົ່ງ​ອອກ​ໃຫ້​ເພີ່ມ​ຂຶ້ນສະ​ເລ່ຍ26,2%ຕໍ່​ປີ, ຂາ​ເຂົ້າບໍ່​ເກີນ30%ຕໍ່​ປີ​ແລະຂາດດຸນການຄ້າສະເລ່ຍປະມານ 3,8% ຕໍ່​ປີ.

- ສູ້ຊົນຜະລິດເຂົ້າໃຫ້ໄດ້ 157.000 ໂຕນ ສະເລ່ຍເຂົ້າກິນ 457 ກິໂລຕໍ່ຄົນຕໍ່ປີ.

- ຂະຫຍາຍຝູງສັດໃຫ້ໄດ້ສະເລ່ຍປະມານ3%ໃນນັ້ນ: ງົວ 2%, ຄວາຍ 1%, ໝູ 4%, ແບ້ 4%,ສັດປີກ 3%ລ້ຽງປາ ແລະ ສັດນໍ້າ 4-5%ຕໍ່ປີ.

- ປັບປຸງ ແລະ ສົ່ງເສີມການລ້ຽງສັດເປັນກຸ່ມ, ເປັນຟາມ ໃຫ້ກວມ 15%ຂອງຝູງສັດແຕ່ລະປະເພດ.

- ສົ່ງເສີມການປູກຜັກສະອາດ, ປອດສານພິດ ເປັນມິດກັບສິ່ງແວດລ້ອມ ໃຫ້ໄດ້ 25 ເຮັກຕາ.

- ສົ່ງເສີມການປູກໄມ້ ໃຫ້ໄດ້ 1.000 ເຮັກຕາຕໍ່ປີ, ເກັບແກ່ນໄມ້ ໃຫ້ໄດ້ 1.000 ກິໂລຕໍ່ປີ ແລະ ກ້າເບ້ຍໄມ້ 1 ລ້ານເບ້ຍຕໍ່ປີ.

- ປັບປຸງລະບົບຊົນລະປະທານຖາວອນ ໃຫ້ໄດ້ 37 ແຫ່ງ, ຄອງເໝືອງ 36.000 ແມັດ, ສະໜອງນໍ້າໃຫ້ໄດ້ 10.056 ເຮັກຕາ ໃນນັ້ນ: ລະດູແລ້ງ 7.800 ເຮັກຕາ (ນາແຊງ ແລະ ພືດ); ຂະຫຍາຍເນື້ອທີ່ນາໃໝ່ ເຂດພູຄໍາ, ຊຽງລື ແລະ ດອນຊາດ ໃຫ້ໄດ້ 600 ເຮັກຕາ.

- ປັບປຸງ, ສ້ອມແປງ ແລະ ກໍ່ສ້າງ ຂົວ-ທາງ ໃຫ້ໄດ້ມາດຕະຖານຂອງອາຊຽນ.

- ຂະຫຍາຍລະບົບນໍ້າປະປາໃຫ້ໄດ້ 50%ຂອງທຸກໆເທດສະບານເມືອງ ແລະ ບ້ານໃຫຍ່.

- ສູ້ຊົນສ້າງມູນຄ່າຈໍລະຈອນສິນຄ້າພາຍໃນແຂວງ ໃຫ້ໄດ້ 656ຕື້ກີບ, ມູນ​ຄ່າ​ການ​ສົ່ງ​ອອກ​ໃຫ້​ຂະຫຍາຍ ຕົວແລະ​ເພີ່ມ​ຂຶ້ນສະ​ເລ່ຍ160 ຕື້ກີບຕໍ່​ປີ, ຂາ​ເຂົ້າ224 ຕື້ກີບຕໍ່ປີ, ດຸນການຄ້າປະມານ64 ຕື້ກີບ ແລະ ສິນ​ຄ້າ​ຜ່ານ​ປະມານ208 ຕື້ກີບຕໍ່​ປີ.                                                   

- ສູ້ຊົນໃຫ້ການກໍ່ສ້າງເຂື່ອນໄຟຟ້າ ສໍາເລັດ 2 ແຫ່ງ,  ເຮັດໃຫ້ອັດຕາການຊົມໃຊ້ໄຟຟ້າຖາວອນ ກວມ 98%ຂອງຄົວເຮືອນທັງໝົດ.

- ສູ້ຊົນດຶງດູດນັກທ່ອງທ່ຽວ ທັງພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ ເຂົ້າມາທ່ຽວຊົມແຂວງບໍລິຄໍາໄຊ ໃຫ້ໄດ້ປະ ມານ 140.000 ຄົນຕໍ່ປີ.

- ຂະຫຍາຍຕາໜ່າງ ແລະ ການບໍລິການໂທລະຄົມ ໄປສູ່ຊົນນະບົດ ແລະ ເຂດຫ່າງໄກ ໃຫ້ກວມ 100%ຂອງຈໍານວນບ້ານໃນທົ່ວແຂວງ, ການຊົມໃຊ້ໂທລະສັບ ສະເລ່ຍໃສ່ປະຊາກອນໃຫ້ໄດ້ 90/100 ຄົນ.

- ສ້າງກຸ່ມການຜະລິດ, ການບໍລິການ ແລະ ເສດຖະກິດຮ່ວມມືຂອງປະຊາຊົນໃຫ້ກວມທຸກເມືອງ.

- ສ້າງບ້ານປອດຄະດີ ໃຫ້ໄດ້ 99%, ຄອບຄົວປອດຄະດີ ໃຫ້ໄດ້ 95%.

- ສູ້ຊົນສ້າງສວນສາທາລະນະ ໃນເທດສະບານແຂວງ ໃຫ້ໄດ້ 1 ແຫ່ງ, ເຮັດໃຫ້ເມືອງປາກຊັນ ເປັນເມືອງສີຂຽວ, ສະອາດ ແລະ ມີຊີວິດສົດຊື່ນ.

 - ຟື້ນຟູ, ບູລະນະ ແລະ ປົກປັກຮັກສາເນື້ອທີ່ປ່າໄມ້ ໃຫ້ກວມ 70%ຂອງເນື້ອທີ່ທັງໝົດໃນທົ່ວແຂວງ.

- ຈັດສັນ, ຄຸ້ມຄອງ, ກວດກາ ແລະ ຫຼຸດຜ່ອນຜົນກະທົບຕໍ່ຊັບພະຍາກອນທໍາມະຊາດ ແລະ ສິ່ງແວດລ້ອມ ຫັນເປັນວຽກຂອງປວງຊົນຕິດພັນກັບການດຳລົງຊີວິດ ແລະ  ສ້າງລາຍຮັບທີ່ໝັ້ນຄົງ ເພື່ອແກ້ໄຂຄວາມທຸກຍາກ.

ດ້ານສັງຄົມ ແລະ ເປົ້າໝາຍສະຫັດສະຫວັດດ້ານການພັດທະນາໃໝ່ (S-MDGs):

- ຄາດ​ວ່າ​ແຂວງ​​ຈະ​ມີ​ພົນລະ​ເມືອງ​ປະມານ303.845ຄົນ​ດ້ວຍ​ອັດຕາ​ການຂະຫຍາຍຕົວ1,85%ຕໍ່​ປີ.

- ສ້າງບ້ານໃຫຍ່ໃຫ້ກາຍເປັນຕົວເມືອງນ້ອຍ ໃຫ້ໄດ້ 5 ບ້ານ, ລຶບລ້າງບ້ານທຸກຍາກໃຫ້ໄດ້ 100%, ອັດຕາຄວາມທຸກຍາກຂອງຄອບຄົວ ໃຫ້ຍັງເຫຼືອໜ້ອຍກວ່າ 2%.

- ບ້ານພັດທະນາໃຫ້ກວມ 85% ຂຶ້ນໄປ, ປະກາດເມືອງໄຊຈໍາພອນ ແລະ ແຂວງພົ້ນທຸກ ໃນປີ 2020.

- ປັບປຸງ ແລະ ກໍ່ສ້າງໂຮງຮຽນວິຊາຊີບຂອງພາກລັດ ແລະ ເອກະຊົນ ໃຫ້ໄດ້ທຽບເທົ່າມາດຕະຖານອາຊຽນ.

- ສູ້ຊົນເຮັດໃຫ້ອັດຕາເຂົ້າຮຽນຂອງເດັກ 3-5 ປີ ບັນລຸ 55%ຂຶ້ນໄປ.

- ສູ້ຊົນເຮັດໃຫ້ອັດຕາປະລະ ແລະ ຄ້າງຫ້ອງໃນທຸກຊັ້ນຮຽນບໍ່ໃຫ້ເກີນ 2%.

- ສູ້ຊົນເຮັດໃຫ້ອັດຕາການລອດເຫຼືອໃນຊັ້ນປະຖົມບັນລຸ 95% ຂຶ້ນໄປ.

- ສືບຕໍ່ເຮັດໃຫ້ອັດຕາເຂົ້າຮຽນຊັ້ນປະຖົມບັນລຸ 99%ຂຶ້ນໄປ, ຊັ້ນມັດທະຍົມຕົ້ນ 95%ແລະ ມັດທະຍົມປາຍ ໃຫ້ບັນລຸ 65%ຂຶ້ນໄປ.

- ສູ້ຊົນປະກາດແຂວງຈົບຊັ້ນມັດທະຍົມຕົ້ນບໍາລຸງ ແລະ ລົບລ້າງພະຍາດໝາກແດງ ໃນປີ 2017.

- ສູ້ຊົນເຮັດໃຫ້ດັດສະນີຄວາມສະເໝີພາບລະຫວ່າງ ຍິງ-ຊາຍ ໃນທຸກຊັ້ນຮຽນ ເທົ່າ 1.

- ສ້າງຂະບວນການກິລາ-ກາຍຍະກໍາ ໃຫ້ກາຍເປັນຂອງທົ່ວປວງຊົນ.

- ສ້າງ ແລະ ປັບປຸງ ໂຮງໝໍຂອງລັດ ໃຫ້ໄດ້ທຽບເທົ່າມາດຕະຖານອາຊຽນ.

- ສູ້ຊົນໃຫ້ປະຊາຊົນເຂົ້າເຖິງລະບົບປະກັນສຸຂະພາບກວມ 80% ຂຶ້ນໄປ.

-​ ສືບຕໍ່ເຮັດໃຫ້ອັດຕາສ່ວນການຂາດສານອາຫານ ແລະ ອັດຕາສ່ວນການຕາຍຂອງເດັກອາຍຸຕໍ່າກວ່າ 1 ປີ, 5 ປີ ໃຫ້ໄດ້ເກີນມາດຕະຖານ.

- ສືບຕໍ່ເຮັດໃຫ້ອັດຕາການຕາຍຂອງແມ່ ບໍ່ໃຫ້ເກີນ 30 ຄົນ ຕໍ່ເດັກເກີດມີຊີວິດ 100.000 ຄົນ.

- ສືບຕໍ່ເຮັດໃຫ້ອັດຕາການຊົມໃຊ້ນໍ້າສະອາດ ແລະ ອັດຕາການຊົມໃຊ້ວິດຖ່າຍ ໃຫ້ໄດ້95%.

- ສ້າງບ້ານສາທາລະນະສຸກແບບຢ່າງ ໃຫ້ໄດ້ 95%, ຄອບຄົວສາທາລະນະສຸກແບບຢ່າງໃຫ້ໄດ້ 90%.

- ສ້າງບ້ານວັດທະນະທໍາໃຫ້ໄດ້ຕື່ມ 72 ບ້ານ, ຄອບຄົວວັດທະນະທໍາໃຫ້ໄດ້ 85%, ສ້າງກົມກອງວັດທະນະທໍາໃຫ້ໄດ້ 2 ກົມກອງ ແລະ 1 ເມືອງ.